Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Tên một loài hoa: "Tìm hương" là tên gọi khác của loài hoa "Tầm hương", một loài hoa nhỏ, thường có màu trắng hoặc hồng nhạt, tượng trưng cho sự lỡ làng, duyên phận không thành trong văn học cổ điển.
   • Biểu tượng văn học: Chỉ hình ảnh, ý niệm về một mối tình hoặc một điều gì đó đẹp đẽ nhưng đã vuột mất, không thể nắm bắt lại được.

2. Tính từ (dùng trong văn chương):

   • Mang ý nghĩa tìm kiếm cái đẹp đã mất: Miêu tả tâm trạng, hành động đi tìm lại một hương thơm, một ký ức, một mối duyên xưa cũ.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Trong vườn, khóm tìm hương nở trắng một góc. (Hoa tìm hương trong vườn nở trắng một góc.)
  • Câu chuyện của họ tựa như một đóa tìm hương, đẹp mà ngắn ngủi. (Câu chuyện của họ giống như một bông hoa tìm hương, đẹp nhưng ngắn ngủi.)

• Tính từ (trong văn cảnh văn chương):

  • Tâm trạng tìm hương ấy cứ ám ảnh ông suốt những năm tháng về sau. (Tâm trạng đi tìm lại dĩ vãng ấy cứ ám ảnh ông suốt những năm tháng về sau.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Cuộc tình tìm hương": chỉ một mối tình dang dở, lỡ làng.

  • Họ chia tay, để lại sau lưng một cuộc tình tìm hương. (Họ chia tay, để lại sau lưng một mối tình không trọn vẹn.)

• "Số phận tìm hương": số phận long đong, lận đận trong tình duyên.

  • Bà sớm có một số phận tìm hương, lấy chồng rồi lại góa bụa khi còn trẻ. (Bà sớm có một số phận lận đận trong tình duyên.)

Biến thể và từ liên quan

• Tầm hương: Đây là từ gốc Hán-Việt ("tầm" nghĩa là tìm kiếm, "hương" nghĩa là mùi thơm) mà "tìm hương" là cách đọc và viết thuần Việt hóa. Hai từ này có thể dùng thay thế nhau trong nhiều ngữ cảnh văn chương.
• Hoa tìm hương: Cụm từ chỉ đích danh loài hoa.

Từ đồng nghĩa

• Lỡ làng: (tính từ) chỉ việc không thành, bỏ lỡ, thường dùng cho duyên phận.
• Dang dở: (tính từ) chỉ việc chưa hoàn thành, bị gián đoạn.

Thành ngữ, điển tích liên quan

• Điển tích "Tư thị tầm phương khứ hiệu trì": Xuất phát từ thơ Đỗ Mục, nghĩa là "Từ đấy đi tìm hương thơm đã muộn màng". Điển tích này là nguồn gốc của ý nghĩa biểu tượng cho sự lỡ làng, trễ tràng của từ "tìm hương".
  • Câu chuyện của họ khiến người ta nhớ đến điển tích "tìm hương" của Đỗ Mục. (Câu chuyện của họ khiến người ta nhớ đến ý thơ về sự lỡ làng của Đỗ Mục.)

1. Từ chữ "Tầm hương", xuất phát từ câu thơ "Tư thị tầm phương khứ hiệu trì" của Đỗ Mục nói về việc duyên lứa lỡ làng