Tang bồng hồ thỉ

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Thành ngữ (Danh từ):
    • Chí khí, hoài bão lớn lao của người nam nhi: "Tang bồng hồ thỉ" là một thành ngữ Hán Việt, dùng để chỉ chí hướng, khát vọng lập nên sự nghiệp lớn lao, tung hoành bốn phương của bậc trượng phu, người con trai.
    • Nghiệp lớn, công danh sự nghiệp: Cụm từ này cũng hàm ý chỉ sự nghiệp công danh mà người nam nhi phải gánh vác, coi đó là trách nhiệm, là món nợ phải trả của đời trai.
Ví dụ sử dụng
  • Thành ngữ:
    • "Tang bồng hồ thỉ nam nhi trái, / Cái công danh là cái nợ nần." (Thơ Nguyễn Công Trứ) (Chí tang bồng là điều người nam nhi mắc nợ, / Cái công danh ấy chính là món nợ đời.)
    • Người thanh niên ấy luôn mang trong mình chí tang bồng hồ thỉ, quyết tâm lập thân, lập nghiệp. (Người thanh niên ấy luôn mang trong mình chí khí lớn, quyết tâm lập thân, lập nghiệp.)
Các cách sử dụng nâng cao
  • "Chí tang bồng": Cách nói rút gọn, cũng mang nghĩa chí khí, hoài bão lớn lao của nam nhi.
    • Tuổi trẻ phải có chí tang bồng, không nên sống một cuộc đời tầm thường. (Tuổi trẻ phải có chí khí lớn, không nên sống một cuộc đời tầm thường.)
Biến thể và từ gần giống
  • Chí nam nhi: Chí khí của đấng nam nhi.
  • Chí làm trai: Chí hướng, khát vọng của người con trai (thường dùng trong thơ văn cổ).
  • Chí khí: Tinh thần mạnh mẽ, quyết tâm theo đuổi mục đích cao cả.
  • Hoài bão: Ước mơ, khát vọng lớn lao.
Từ đồng nghĩa
  • Chí lớn: Chí hướng to lớn, cao cả.
  • Khát vọng công danh: Mong muốn đạt được sự nghiệp, danh vọng.
Giải thích nguồn gốc (Từ nguyên)

Thành ngữ này bắt nguồn từ một tục lệ cổ của Trung Quốc. Khi sinh con trai, người ta dùng cung làm bằng gỗ cây dâu (tang hồ) và tên làm bằng cỏ bồng (bồng thỉ) để bắn sáu mũi tên: lên trời, xuống đất và ra bốn phương (đông, tây, nam, bắc). Hành động này thể hiện mong ước đứa trẻ sau này sẽ có chí tung hoành khắp thiên hạ, gánh vác việc lớn.

  1. Nói việc tung hoành làm nên nghiệp lớn
  2. Theo tục cổ Trung Quốc: Khi sinh con trai thì dùng cung gỗ dâu (Tang hồ) và tên cỏ bồng (bồng thỉ) bắn 6 phát lên trời, xuống đất và ra 4 phương với ý mong muốn đứa con sau này sẽ tung hoành khắp 4 phương để lo mưu việc lớn
  3. Lời sớ Lễ Ký: Dâu và cỏ Bồng là những vật có tố chất vốn có từ thời Thái cổ. Bồng là thứ cỏ ngăn ngừa sự loạn, Dâu là cây gốc của các loại cây (Nội Tắc)
  4. Chu Sử (Tống): "Khải tri nam tử tang bồng chí" (Sao biết được chí tang bồng của người trai)
  5. Nguyễn Công Trứ:
  6. Tang bồng hồ thỉ nam nhi trái
  7. Cái công danh là cái nợ nần

Proverbs and Idioms