Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Tước hiệu của một vị nữ thần trong tín ngưỡng dân gian, đặc biệt là thần biển, được sùng bái rộng rãi ở các vùng duyên hải Đông Á: "Thiên Hậu" là danh hiệu tôn kính dành cho một nữ thần, thường được cho là có khả năng phù hộ, che chở cho ngư dân, thương nhân và những người đi biển, giúp họ vượt qua sóng to gió lớn, bình an vô sự.
   • Tước hiệu của một vị Hoàng hậu hoặc Thái hậu trong lịch sử phong kiến: Trong bối cảnh lịch sử, "Thiên Hậu" cũng có thể là tôn hiệu dành cho các vị Hoàng hậu hoặc Thái hậu có địa vị tôn quý, mang ý nghĩa là bậc mẫu nghi thiên hạ.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng (Nữ thần):

  • Ngư dân vùng biển miền Trung thường đến lễ bái tại các đền thờ Thiên Hậu để cầu mong một mùa biển bình yên.
  • Lễ hội Thiên Hậu được tổ chức long trọng hàng năm thu hút rất đông người dân và du khách tham gia.

• Danh từ riêng (Hoàng hậu):

  • Trong sử sách có ghi chép về công đức của vị Thiên Hậu triều đại nhà Lý.
  • Bà được tôn làm Thái hoàng thái hậu và được suy tôn với tước hiệu Thiên Hậu.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Đền Thiên Hậu" / "Miếu Thiên Hậu": chỉ ngôi đền thờ chính thức dành cho vị nữ thần Thiên Hậu.

  • Phố người Hoa ở Quận 5 có một ngôi đền Thiên Hậu rất nổi tiếng và linh thiêng.

• "Lễ vía Thiên Hậu": chỉ nghi lễ, lễ hội kỷ niệm ngày sinh hoặc ngày hiển thánh của bà.

  • Lễ vía Thiên Hậu thường diễn ra vào ngày 23 tháng 3 âm lịch.

Biến thể và từ liên quan

• Mẫu Thiên Hậu: cách gọi tôn kính khác, nhấn mạnh vai trò "Mẹ" (Mẫu) của vị thần.
• Thiên Hậu Thánh Mẫu: tên gọi đầy đủ và trang trọng, kết hợp "Thánh Mẫu" (vị mẹ thánh).
• Cửu Thiên Hậu: một danh hiệu khác, thường gặp trong một số hệ thống tín ngưỡng.

Từ đồng nghĩa / Cách gọi khác

• Từ đồng nghĩa (trong tín ngưỡng):
  • Mã Tổ (Ma Zu): tên gọi phổ biến khác của cùng một vị nữ thần biển, xuất phát từ tín ngưỡng Trung Hoa.
• Từ liên quan (trong lịch sử):
  • Hoàng hậu: danh hiệu chính thức của vợ vua.
  • Thái hậu: danh hiệu của mẹ vua.

Lưu ý

• Phân biệt với "Võ Hậu": Trong một số ngữ cảnh lịch sử, "Thiên Hậu" có thể được dùng để chỉ Võ Hậu (Võ Tắc Thiên) - nữ hoàng đế duy nhất trong lịch sử Trung Quốc, khi bà được tôn làm Hoàng hậu và sau này lên ngôi. Tuy nhiên, trong tín ngưỡng dân gian phổ biến tại Việt Nam, "Thiên Hậu" chủ yếu được hiểu là vị nữ thần biển.
  • "Thiên Hậu tức Võ Hậu" là một cách giải thích cụ thể trong một số tài liệu lịch sử, chỉ mối liên hệ giữa tước hiệu này với nhân vật Võ Tắc Thiên.

1. Tức Võ Hậu