Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Danh hiệu chỉ Nguyễn Trực: "Trạng nguyên làng Nghĩa Bang" là một danh hiệu dân gian dùng để chỉ Nguyễn Trực, một vị trạng nguyên của Việt Nam dưới triều vua Lê Thánh Tông.
   • Chỉ địa danh và thành tích: Cụm từ này kết hợp danh hiệu cao quý "trạng nguyên" với tên làng quê hương "Nghĩa Bang" (nay thuộc xã Bình Phú, huyện Thạch Thất, Hà Nội) của ông, nhấn mạnh nguồn gốc và vinh quang đỗ đạt.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng:
  • Trạng nguyên làng Nghĩa Bang tên thật là Nguyễn Trực. (Vị trạng nguyên làng Nghĩa Bang tên thật là Nguyễn Trực.)
  • Nhân dân tự hào về Trạng nguyên làng Nghĩa Bang. (Nhân dân tự hào về vị Trạng nguyên làng Nghĩa Bang.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong văn cảnh lịch sử, văn hóa: Cụm từ này thường xuất hiện trong các câu chuyện dân gian, sử sách, hoặc khi nói về truyền thống hiếu học của một địa phương.
  • Câu chuyện về Trạng nguyên làng Nghĩa Bang được lưu truyền nhiều đời.
• Dùng với ý nghĩa biểu tượng: Đôi khi được dùng như một biểu tượng cho sự thành đạt, vinh quy bái tổ.
  • Ước mơ của cậu bé ấy là trở thành một "Trạng nguyên làng Nghĩa Bang" của thời đại mới.

Biến thể và từ liên quan

• Lưỡng Quốc Trạng Nguyên (Danh từ riêng): Danh hiệu cao quý hơn cũng dùng để chỉ Nguyễn Trực, vì ông từng được phong làm trạng nguyên của cả Việt Nam (Đại Việt) và nhà Minh (Trung Quốc) trong một sứ mệnh ngoại giao.
• Nguyễn Trực (Danh từ riêng): Tên thật của nhân vật.
• Trạng nguyên (Danh từ): Học vị cao nhất trong các kỳ thi khoa bảng thời phong kiến Việt Nam.

Từ đồng nghĩa

• Lưỡng Quốc Trạng Nguyên Nguyễn Trực: Cách gọi đầy đủ và trang trọng, nhấn mạnh danh hiệu quốc tế.
• Trạng Nguyễn Trực: Cách gọi tắt, kết hợp chức danh và tên.

Thông tin lịch sử liên quan

• Bối cảnh: Nguyễn Trực đỗ Trạng nguyên khoa thi Nhâm Tuất (1442) dưới triều vua Lê Thánh Tông.
• Gia đình: Ông là con của Nguyễn Thời Trung (cũng là một tiến sĩ).
• Ý nghĩa: Danh hiệu "Trạng nguyên làng Nghĩa Bang" thể hiện tình cảm trân trọng, tự hào của nhân dân địa phương đối với vị danh nhân xuất thân từ quê hương mình.

1. Tức Nguyễn Trực, con Nguyễn Thời Trung đỗ trạng dưới triều Lê Thánh Tông. còn được gọi là Lưỡng Quốc trạng nguyên