Định nghĩa

1. Thành ngữ (Từ Hán Việt):
   • Vẻ đẹp tuyệt mỹ, quyến rũ đến mức làm say đắm cả cá và chim: "Trầm ngư lạc nhạn" là một thành ngữ gốc Hán Việt, dùng để miêu tả sắc đẹp lộng lẫy, diễm lệ của người phụ nữ. Vẻ đẹp ấy có sức hút kỳ diệu, khiến cho cá (ngư) trông thấy phải chìm lặn (trầm) vì mê mẩn mà quên bơi, và chim nhạn trông thấy phải sa (rơi) xuống (lạc) vì ngẩn ngơ mà quên bay.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Nhan sắc của nàng khiến người ta liên tưởng đến điển tích "trầm ngư lạc nhạn". (Vẻ đẹp của cô ấy khiến người ta liên tưởng đến điển tích "cá lặn chim sa".)
  • Câu thơ cổ ví von vẻ đẹp người thiếu nữ tựa "trầm ngư lạc nhạn". (Câu thơ cổ ví von vẻ đẹp của người thiếu nữ giống như "cá lặn chim sa".)

Các cách sử dụng nâng cao

• Ý nghĩa văn chương: Thành ngữ này thường được dùng trong văn học cổ điển, thơ ca để ca ngợi sắc đẹp một cách ước lệ, tượng trưng và giàu hình ảnh. Nó nhấn mạnh sự quyến rũ có thể chinh phục cả muôn loài.
• Sắc thái: Mang sắc thái trang trọng, cổ kính, thường dùng trong bối cảnh văn chương hoặc lời khen có tính chất văn học, ít dùng trong ngôn ngữ nói hàng ngày.

Biến thể và từ gần giống

• Cá lặn chim sa: Đây là cách nói thuần Việt, phổ biến và dễ hiểu hơn, có nghĩa tương đương với "trầm ngư lạc nhạn".
  • Vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành, đúng là cá lặn chim sa.
• Trầm ngư: (Cá chìm lặn) - đôi khi được dùng độc lập để ám chỉ một phần của vẻ đẹp quyến rũ.
• Lạc nhạn: (Chim nhạn sa xuống) - tương tự, có thể dùng để gợi hình ảnh sắc đẹp làm ngơ ngẩn.

Từ đồng nghĩa

• Nghiêng nước nghiêng thành: Chỉ sắc đẹp có thể làm nghiêng ngả cả đất nước, thành trì.
• Thiên hạ đệ nhất mỹ nhân: Người đẹp nhất thiên hạ.
• Tuyệt thế giai nhân: Người đẹp tuyệt thế, không ai sánh bằng.

Thành ngữ liên quan

• Mặt hoa da phấn: Miêu tả vẻ đẹp tươi tắn, mịn màng của người phụ nữ.
• Hồng nhan họa thủy: Chỉ người phụ nữ đẹp nhưng thường gắn với ý nghĩa có thể mang lại tai họa (nghĩa bóng).
• Mày ngài mắt phượng: Miêu tả vẻ đẹp quý phái, thanh tú với đôi lông mày và đôi mắt đẹp.

1. ý nói nhan sắc tuyệt vời đến nổi cá bị quyến rũ không muốn bơi xa, nhạn cũng ngẫn ngơ, sà xuống chiêm ngưỡng
2. Trang Tử: "Mao Tường, Lệ Cơ ai cũng cho là đẹp nhưng cá trông thấy thì lặn xuống sâu, chim trông thấy thì bay lên cao" (vẽ dững dưng). Đời sau, các nhà văn thường dùng những từ cá lặn nhạn sa theo nghĩa ngược lại để nói về sắc đẹp quyến rũ của phụ nữ
3. Cung oán:
4. Chìm đáy nước cá lờ đờ lặn
5. Lững lưng trời, nhạn ngẫn ngơ sa