Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Miêu tả vẻ đẹp rực rỡ, tươi tắn nhưng có thể phai tàn nhanh chóng: "Vẽ phù dung" là một thành ngữ gốc Hán-Việt, dùng để ví von vẻ đẹp mong manh, chóng tàn, tựa như vẻ đẹp của hoa phù dung (một loài hoa nở rất đẹp nhưng sớm nở tối tàn). Thành ngữ này thường mang hàm ý về sự ngắn ngủi, phù du của nhan sắc hay vinh hoa.
   • Vẻ đẹp lộng lẫy, kiều diễm: Trong văn chương cổ, cụm từ này còn được dùng để trực tiếp ca ngợi vẻ đẹp tuyệt mỹ, đặc biệt là của người phụ nữ, so sánh với hoa phù dung.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Sắc đẹp ấy khác nào vẽ phù dung, chẳng mấy chốc đã phai tàn theo năm tháng. (Vẻ đẹp ấy giống như hoa phù dung được vẽ ra, chẳng bao lâu đã phai tàn theo năm tháng.)
  • Trong bài thơ, tác giả ví von nhan sắc của người thiếu nữ tựa "vẽ phù dung". (Trong bài thơ, tác giả so sánh nhan sắc của người thiếu nữ giống như "hoa phù dung được vẽ".)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Vẽ phù dung một đóa khoe tươi": Đây là một câu thơ nổi tiếng trong tác phẩm "Cung oán ngâm khúc" của Nguyễn Gia Thiều. Câu thơ miêu tả vẻ đẹp lộng lẫy, kiêu sa nhưng cũng đầy mong manh của người cung nữ, tựa như bông hoa phù dung đang khoe sắc tươi thắm.
  • "Vẽ phù dung một đóa khoe tươi" là hình ảnh ám ảnh về vẻ đẹp và số phận người phụ nữ trong cung cấm.

Biến thể và từ gần giống

• Phù dung (danh từ): Tên một loài hoa (còn gọi là hoa mộc liên, hoa súng đất), thường tượng trưng cho vẻ đẹp chóng tàn.
  • Hoa phù dung nở vào buổi sáng và tàn vào cuối ngày.
• Phù du (tính từ/ danh từ): Chỉ những thứ ngắn ngủi, thoáng qua.
  • Kiếp người phù du.
• Phù thế (danh từ): Cuộc đời, thế gian phù phiếm, không bền vững.

Từ đồng nghĩa

• Hoa tàn mây nổi: Chỉ vẻ đẹp hay cảnh đời ngắn ngủi, dễ tan biến.
• Bèo dạt mây trôi: Chỉ sự phiêu bạt, không bền vững.
• Mây tan gió tản: Chỉ sự tan biến nhanh chóng.

Thành ngữ liên quan

• Sớm nở tối tàn: Thành ngữ thuần Việt có nghĩa tương tự, chỉ sự tồn tại ngắn ngủi.
  • Vinh hoa phú quý chẳng qua chỉ là cảnh sớm nở tối tàn.
• Bóng câu qua cửa sổ: Hình ảnh ẩn dụ trong văn học chỉ sự trôi qua nhanh chóng của thời gian hay vẻ đẹp.
  • Đời người như bóng câu qua cửa sổ.

1. Vẽ đẹp như hoa Phù dung
2. Trong bài "Trường hận ca" của Bạch Cư Dị tả sắc đẹp Dương Quý Phi có viết: "Phù dung như diện liễu như my" (Hoa Phù dung như khuôn mặt đẹp của nàng và lá liễu như nét lông mày)
3. Cung oán: Vẽ phù dung một đóa khoe tươi