Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Ngòi viết của Chu Bột chép sử nhà Hán: Thành ngữ này có nghĩa đen chỉ việc Chu Bột ghi chép lại lịch sử nhà Hán. Nghĩa bóng hàm ý ca ngợi công lao của bề tôi trung thành, tài giỏi đã có công cứu vãn, gìn giữ cơ nghiệp của triều đại, khiến cho sử sách được lưu truyền.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Công lao của vị tướng ấy trong cuộc chính biến được ví như "Viết Châu biên sách Hán", đã giúp bảo toàn ngai vàng cho hoàng tộc.
  • Câu chuyện "Viết Châu biên sách Hán" nhắc nhở về vai trò của những trung thần trong việc gìn giữ xã tắc.

Các cách sử dụng nâng cao

• Thành ngữ này thường được dùng trong văn chương, lịch sử hoặc các bài diễn văn mang tính trang trọng để ca ngợi, ví von công lao to lớn của một người có đóng góp quyết định trong việc cứu nguy, phục hưng một tổ chức, một triều đại hay một sự nghiệp lớn.
  • Với tài thao lược của mình, ông đã thực sự "Viết Châu biên sách Hán" cho công ty thoát khỏi cơn khủng hoảng.

Biến thể và từ gần giống

• Phò tá: (động từ) giúp đỡ, hỗ trợ (thường cho vua chúa).
• Trung thần: (danh từ) bề tôi trung thành.
• Công thần: (danh từ) người có công lao to lớn (với đất nước, triều đình).

Từ đồng nghĩa

• Cứu nguy phò trì: cứu giúp lúc nguy nan và phò tá, giúp đỡ.
• Lập công bền vững: lập nên công lao có ý nghĩa lâu dài, vững chắc.

Nguồn gốc và bối cảnh lịch sử

• Thành ngữ bắt nguồn từ sự kiện lịch sử thời nhà Hán, được ghi chép trong "Hán Thư - Cao Hậu ký". Sau khi Hán Cao Tổ mất, Lã Hậu chuyên quyền, giết hại tông thất nhà Lưu và âm mưu đưa người họ Lã nắm quyền, đe dọa cơ nghiệp nhà Hán. Chu Bột cùng Trần Bình đã đứng lên dẹp loạn họ Lã, lập Hán Văn Đế, khôi phục lại chính thống nhà Hán. Hành động này được ví như dùng ngòi bút (tượng trưng cho công lao, sự nghiệp) để viết tiếp lịch sử cho nhà Hán.

1. Ngòi viết của Chu Bột chép sử nhà Hán, ý nói được người bề tôi như Chu Bột cứu nguy cho nhà Hán
2. Hán Thư: Cao Tổ mất, Lã Hậu dùng thuốc độc giết Triệu Vương, mưu toan đưa người họ Lã vào nắm những chức vụ quan trọng trong triều Hán. Hiếu Huệ mất, Lã Hậu cho anh em mình là Lỗ Thái, Lã Sâm, Lã Lộc làm tướng nắm giữ các đạo quân phía Nam và phía Bắc, cho những người họ Lã nắm giữ các chức vụ trong cung, uy quyền họ Lã bắt đầu từ đó, các công khanh ai cũng không chắc số mệnh mình sẽ sống. Họ Lã nắm hết binh quyền mưu việc phế họ Lưu tự lập làm vua. Chu Bột và Trần Bình đem quân giết họ Lã, lập vua Văn Đế giữ nghiệp nhà Hán (Cao Hậu ký)