Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Thư thái, nhàn hạ, không vướng bận lo toan: Trạng thái sống và tâm hồn thanh thản, không phải bận tâm hay lao lực vì công việc, cuộc sống vật chất.
   • Có đủ điều kiện để sống thoải mái, không phải lo lắng: Thường chỉ cuộc sống vật chất đầy đủ, cho phép con người tận hưởng sự nhàn rỗi, thư giãn.

2. Danh từ:

   • Sự thư thái, sự nhàn hạ: Trạng thái hoặc cuộc sống an nhàn.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Sau nhiều năm vất vả, giờ đây ông cụ đã có một cuộc sống an nhàn.
  • Bà ấy luôn giữ được tâm thế an nhàn dù công việc có bận rộn.
• Danh từ:
  • Ai cũng mơ ước được hưởng thụ an nhàn khi về già.
  • Sự an nhàn trong tâm hồn đôi khi quý giá hơn của cải vật chất.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Sống đời an nhàn": Cụm từ cố định, chỉ lối sống nhàn hạ, thanh thản, không bon chen, vất vả.
  • Ông ấy lui về quê, sống đời an nhàn với thú vui làm vườn.
• "An nhàn tự tại": Diễn tả trạng thái tinh thần hoàn toàn thư thái, tự do, không bị ràng buộc bởi bất cứ điều gì.
  • Người tu hành đạt đến cảnh giới an nhàn tự tại.

Biến thể và từ gần giống

• Nhàn hạ (tính từ): Có nhiều thời gian rảnh rỗi, không phải làm việc nặng nhọc. (Nhấn mạnh vào sự rảnh rỗi).
• Thanh nhàn (tính từ): Nhàn hạ và thanh cao, thường gắn với cảnh sống ẩn dật, xa lánh chốn phồn hoa.
• Thư nhàn (tính từ): Từ cổ, đồng nghĩa với an nhàn.
• Nhàn rỗi (tính từ): Có thời gian rảnh, không có việc gì phải làm ngay.

Từ đồng nghĩa

• Thanh thản: Yên tĩnh và bình yên trong tâm hồn.
• Thảnh thơi: Rảnh rang, không vướng bận công việc.
• Nhàn tản: Nhàn hạ, rảnh rỗi (thường dùng trong văn chương).

Từ trái nghĩa

• Bận rộn: Có nhiều việc phải làm.
• Vất vả: Phải lao động cực nhọc, khó khăn.
• Lo toan: Phải suy nghĩ, tính toán nhiều cho công việc, cuộc sống.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Nhàn cư vi bất thiện": Ở không, nhàn rỗi dễ sinh điều xấu. (Thường được dùng để đối chiếu, phản đề với khái niệm "an nhàn" tích cực).
• "An nhàn là tiên": Cuộc sống an nhàn sướng như tiên. (Nhấn mạnh giá trị của sự an nhàn).