Định nghĩa

1. Động từ:
   • Bằng lòng với thân phận, hoàn cảnh hiện tại của mình, không mong muốn hay đòi hỏi gì hơn nữa. Từ này thể hiện thái độ chấp nhận, không tranh đua, không bon chen, thường với hàm ý tiêu cực về sự thiếu khát vọng vươn lên.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Ông ấy chọn cách sống an phận ở quê nhà, không màng đến chuyện phố thị.
  • Trong xã hội phong kiến, nhiều người phụ nữ được giáo dục phải biết an phận.
  • Tư tưởng an phận đôi khi kìm hãm sự phát triển của cá nhân và cộng đồng.

Các cách sử dụng nâng cao

• "an phận thủ thường": Một thành ngữ cố định, nhấn mạnh việc bằng lòng với hiện trạng và giữ lấy những cái thông thường, quen thuộc, không dám làm điều gì mới mẻ hay khác biệt.
  • Lối sống an phận thủ thường không còn phù hợp trong thời đại đổi mới.

Biến thể và từ gần giống

• An nhiên (tính từ): Trạng thái tâm hồn bình yên, thư thái, không lo âu. (Khác với "an phận" ở chỗ "an nhiên" thiên về cảm xúc tích cực, trong khi "an phận" thiên về thái độ sống, thường mang sắc thái tiêu cực).
• Bằng lòng (động từ): Đồng ý, cảm thấy hài lòng. (Nghĩa rộng hơn, không nhất thiết gắn với "thân phận" như "an phận").
• Cam chịu (động từ): Nhẫn nhịn chịu đựng một cách miễn cưỡng. (Mang sắc thái nặng nề, bị động hơn "an phận").

Từ đồng nghĩa

• Phận an: (Cách nói đảo từ, ít dùng hơn) cũng có nghĩa là an phận.
• Bằng lòng với số phận: Cụm từ giải thích nghĩa của "an phận".
• Thủ thường: Giữ lấy cái thông thường (thường đi kèm với "an phận").

Từ trái nghĩa

• Bất phận: Không chịu an phận, không chấp nhận thân phận hiện tại.
• Bon chen: Tranh giành, cố gắng để đạt được lợi ích.
• Phấn đấu: Nỗ lực vươn lên để đạt được mục tiêu tốt đẹp hơn.

Thành ngữ liên quan

• "An phận thủ thường": (Như đã giải thích ở mục trên).
• "Được chăng hay chớ": Thái độ tùy tiện, được thế nào hay thế ấy, có phần tương đồng với sự chấp nhận trong "an phận".
• "Tay làm hàm nhai": Chỉ làm vừa đủ để sống, có thể dẫn đến lối sống an phận.

1. đg. Bằng lòng với thân phận, với hoàn cảnh, không mong gì hơn. Sống an phận. Tư tưởng an phận.