Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Chỉ sự qua đời, sự chết chóc (theo cách nói văn chương, trang trọng): "Bóng hạc xe mây" là một thành ngữ Hán Việt dùng để diễn tả việc một người đã qua đời, theo quan niệm xưa là lên cõi tiên, theo Phật.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Cụ ông ấy tuổi cao sức yếu, giờ đã bóng hạc xe mây rồi. (Cụ ông ấy tuổi cao sức yếu, giờ đã qua đời rồi.)
  • Nghe tin người bạn cũ bóng hạc xe mây, lòng tôi bồi hồi thương tiếc. (Nghe tin người bạn cũ đã khuất, lòng tôi bồi hồi thương tiếc.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Thành ngữ này thường được dùng trong văn viết trang trọng, điếu văn, văn tế, hoặc trong thơ ca để nói về cái chết một cách nhẹ nhàng, thanh cao, tránh sự thô tục.
  • Trong bài điếu văn, ông viết: "Cầu mong cho hương hồn cụ sớm bóng hạc xe mây, an nghỉ nơi chín suối."

Biến thể và từ gần giấng

• Hạc giá mây thừa: Cũng là một cách nói khác với ý nghĩa tương tự, chỉ việc cưỡi hạc, ngồi xe mây mà đi, tức là đã chết.
• Quy tiên, lên tiên: Các cách nói dân gian hơn, cũng có nghĩa là qua đời.
• Từ trần, khuất núi, qua đời: Các từ đồng nghĩa trực tiếp hơn.

Từ đồng nghĩa

• Qua đời: Chết.
• Từ trần: Rời bỏ cõi trần.
• Khuất núi: (Nói về người cao tuổi) qua đời.
• Quy tiên: Về với tiên.

Giải thích thành ngữ

• Nghĩa đen: "Bóng hạc" là hình bóng con chim hạc (loài chim biểu tượng cho sự trường thọ và thanh cao trong văn hóa Á Đông). "Xe mây" là cỗ xe bằng mây. Cả cụm ý nói lên cảnh tượng một người cưỡi hạc hoặc ngồi xe mây mà đi.
• Nghĩa bóng: Hình ảnh này tượng trưng cho việc linh hồn người chết thanh thản, nhẹ nhàng rời khỏi cõi trần tục để về với cõi tiên, cõi Phật. Đây là cách nói giảm nói tránh, thể hiện sự tôn kính với người đã khuất.

1. đi theo hạc, theo mây, tức là đã đi theo Phật theo tiên, nghĩa là đã chết