Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Cửa ải, nơi biên giới: Chỉ nơi địa đầu, vùng biên cương xa xôi, hiểm yếu, thường có đồn lũy, cửa quan canh giữ.
   • Quan coi biên giới: Chỉ viên quan được triều đình phái đến trấn giữ, quản lý vùng biên cương.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa 1: cửa ải):

  • Quân địch tập kích ngay tại biên quan. (Quân địch tập kích ngay tại cửa ải biên giới.)
  • Tiếng còi vang vọng nơi biên quan heo hút. (Tiếng còi vang vọng nơi cửa ải biên giới xa xôi, hẻo lánh.)

• Danh từ (nghĩa 2: quan coi biên giới):

  • Vị biên quan mới đến nhậm chức hôm qua. (Vị quan coi biên giới mới đến nhậm chức hôm qua.)
  • Biên quan có trách nhiệm nặng nề trong việc giữ yên bờ cõi. (Quan coi biên giới có trách nhiệm nặng nề trong việc giữ yên bờ cõi.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Chốn biên quan": Cụm từ thơ văn, chỉ nơi biên ải xa xôi, hẻo lánh.

  • Chàng trai lên đường thú chốn biên quan. (Chàng trai lên đường đi lính thú nơi biên ải xa xôi.)

• "Trấn thủ biên quan": Giữ chức vụ, nhiệm vụ canh giữ nơi biên giới.

  • Ông ấy đã trấn thủ biên quan suốt mười năm. (Ông ấy đã giữ chức canh giữ biên giới suốt mười năm.)

Biến thể và từ liên quan

• Biên cương (danh từ): Vùng đất ở biên giới, bờ cõi của quốc gia.
• Ải quan (danh từ): Từ đồng nghĩa, chỉ cửa ải nơi biên giới.
• Biên phòng (danh từ): Công tác phòng thủ, bảo vệ biên giới.
• Biên thùy (danh từ): Từ cổ, đồng nghĩa với biên giới.

Từ đồng nghĩa

• Cửa ải: Nơi hiểm yếu có quân canh giữ ở biên giới.
• Biên tướng: Tướng lĩnh trấn giữ biên cương (gần nghĩa với nghĩa 2).

Lưu ý sử dụng

• "Biên quan" là một từ Hán Việt, mang sắc thái cổ kính, trang trọng, thường xuất hiện trong văn chương, sử sách hoặc khi nói về lịch sử.
• Trong ngôn ngữ hiện đại, để chỉ địa điểm, người ta thường dùng các từ như "cửa khẩu", "đồn biên phòng". Để chỉ chức vụ, thường dùng "chỉ huy biên phòng", "cán bộ biên phòng".

1. 1. cửa ải, nơi biên giới; 2. quan coi biên giới