Định nghĩa

1. Động từ:
   • Dùng lý lẽ để tranh luận, phản bác lại một ý kiến, lập luận nào đó: Hành động đưa ra các lập luận, dẫn chứng để bảo vệ quan điểm của mình hoặc bác bỏ ý kiến của người khác.
   • Giải thích, biện minh cho một hành động hoặc quan điểm: Trình bày lý do để làm rõ hoặc bào chữa cho điều gì đó.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Anh ấy đã biện bác rất hùng hồn để bảo vệ luận điểm của mình trước hội đồng.
  • Dù có biện bác thế nào đi nữa, anh ta cũng không thể chối bỏ được sự thật hiển nhiên.
  • Cô ấy biện bác rằng mình đến muộn là do tắc đường.

Các cách sử dụng nâng cao

• "tài biện bác": khả năng tranh luận, lập luận sắc bén.
  • Ông ấy nổi tiếng với tài biện bác sắc sảo trong các cuộc tranh luận.
• "biện bác qua lại": hành động tranh luận, đối đáp lý lẽ giữa hai hay nhiều bên.
  • Hai luật sư đã biện bác qua lại rất gay gắt trước tòa.

Biến thể và từ gần giống

• Biện luận (động từ): lập luận, trình bày lý lẽ một cách có hệ thống.
  • Phần biện luận trong bài văn nghị luận cần phải chặt chẽ.
• Biện minh (động từ): đưa ra lý lẽ để giải thích, bào chữa cho hành động hoặc quan điểm (thường mang sắc thái bảo vệ bản thân).
  • Anh ta cố biện minh cho những sai sót của mình.
• Phản bác (động từ): bác bỏ ý kiến, lập luận của người khác bằng lý lẽ.
  • Bài viết này nhằm phản bác lại những quan điểm sai lầm.

Từ đồng nghĩa

• Tranh luận: trao đổi, đấu khẩu bằng lý lẽ về một vấn đề.
• Cãi lý: dùng lý lẽ để cãi lại (thường mang sắc thái tiêu cực hơn).

Từ trái nghĩa

• Đồng ý: có cùng ý kiến, tán thành.
• Im lặng: không lên tiếng, không phản đối.
• Chấp nhận: bằng lòng, thừa nhận mà không phản đối.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• "Biện bác chẻ hoe": biện bác một cách chi li, tỉ mỉ đến mức quá đáng.
  • Chuyện nhỏ thế mà anh ta cứ biện bác chẻ hoe mãi.
• "Lý lẽ biện bác": những lập luận, dẫn chứng được dùng để tranh cãi.
  • Lý lẽ biện bác của bị cáo không thuyết phục được hội đồng xét xử.