Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Tấm bia có khắc hai chữ "hạ mã": Một tấm bia đá hoặc biển hiệu được dựng lên ở những nơi trang nghiêm, có chức năng như một tín hiệu hoặc mệnh lệnh.
   • Vật đánh dấu khu vực cần tôn kính: "Bia hạ mã" được đặt trước các dinh thự quan trọng, đền miếu linh thiêng để nhắc nhở người qua đường phải xuống ngựa hoặc xuống xe, thể hiện sự tôn kính đối với nơi đó.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Trước ngôi đền cổ kính ấy vẫn còn tấm bia hạ mã từ thời xưa. (Trước ngôi đền cổ kính ấy vẫn còn tấm bia hạ mã từ thời xưa.)
  • Thấy bia hạ mã, các quan đều phải xuống kiệu, đi bộ vào phủ. (Thấy bia hạ mã, các quan đều phải xuống kiệu, đi bộ vào phủ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tuân theo lệnh bia hạ mã": Hành động tuân thủ nghiêm ngặt quy định hoặc biểu tượng của sự tôn kính.

  • Mọi người đều tuân theo lệnh bia hạ mã, không ai dám cưỡi ngựa đi ngang qua đền. (Mọi người đều tuân theo lệnh bia hạ mã, không ai dám cưỡi ngựa đi ngang qua đền.)

• "Như có bia hạ mã": Cụm từ so sánh, diễn tả một không khí hoặc địa điểm nghiêm trang, khiến người ta phải cư xử một cách cung kính, thận trọng.

  • Căn phòng yên tĩnh, trang nghiêm như có bia hạ mã. (Căn phòng yên tĩnh, trang nghiêm như có bia hạ mã.)

Biến thể và từ gần giống

• Bia đá (danh từ): Tấm bia làm bằng đá, thường dùng để khắc chữ, ghi công, hoặc đánh dấu.
• Hạ mã (động từ): Hành động xuống ngựa, xuống xe. Đây là hành động mà "bia hạ mã" yêu cầu.

Từ đồng nghĩa

• Biển báo xuống ngựa: Cụm từ diễn giải chức năng của "bia hạ mã" một cách trực tiếp hơn.
• Bia chỉ dẫn lễ nghi: Tấm bia hướng dẫn về nghi thức, lễ nghi cần tuân thủ.

Thành ngữ liên quan

• "Tới nơi có bia hạ mã phải xuống ngựa": Thành ngữ khuyên răn về việc phải biết tôn trọng quy định, phép tắc và thể hiện sự khiêm nhường, lễ độ khi đến những nơi trang trọng.
  • Ông dạy con cháu: "Tới nơi có bia hạ mã phải xuống ngựa", ý nói phải biết tôn trọng chủ nhà. (Ông dạy con cháu: "Tới nơi có bia hạ mã phải xuống ngựa", ý nói phải biết tôn trọng chủ nhà.)

1. bia đề chữ "hạ mã" để trước dinh thự những quan to hoặc miếu đền linh thiêng cho người qua đường biết mà xuống ngựa, tỏ ý kính sợ