cám hấp
Định nghĩa
- Tính từ (thông tục, khẩu ngữ):
- Hơi mất trí, gàn dở, không bình thường: Dùng để miêu tả một người có hành vi, suy nghĩ hoặc lời nói kỳ quặc, lập dị, thiếu sự minh mẫn thông thường. Từ này thường mang sắc thái nhẹ hơn các từ chỉ bệnh tâm thần nặng.
- Điên khùng, tàng tàng (vulgar): Một cách nói thô tục, thiếu tôn trọng để chỉ trạng thái tinh thần không ổn định của một người.
Ví dụ sử dụng
- Tính từ:
- Ông ấy nói chuyện lung tung, có vẻ hơi cám hấp rồi. (Ông ấy nói chuyện lộn xộn, có vẻ hơi gàn dở rồi.)
- Đừng nghe lời nó, thằng đó cám hấp lắm, đâu có biết gì. (Đừng nghe lời nó, thằng đó hơi điên khùng lắm, đâu có biết gì.)
- Bà cụ hay lẩm bẩm một mình, hàng xóm bảo bà ấy cám hấp. (Bà cụ hay lẩm bẩm một mình, hàng xóm bảo bà ấy hơi mất trí.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "cám hấp cám hưởng": Cụm từ láy âm, nhấn mạnh mức độ gàn dở, mất trí.
- Sau cú sốc, ông ta trở nên cám hấp cám hưởng, chẳng thiết làm ăn gì nữa. (Sau cú sốc, ông ta trở nên gàn dở hẳn, chẳng thiết làm ăn gì nữa.)
Biến thể và từ gần giống
- Gàn (tính từ): Có tính khí kỳ cục, khó chịu, cứng nhắc.
- Ông ấy tính gàn lắm, khó mà thuyết phục được.
- Điên (tính từ/danh từ): Chỉ trạng thái rối loạn tâm thần nghiêm trọng. Nghĩa mạnh hơn "cám hấp".
- Anh ta bị điên sau khi bị phản bội.
- Tàng tàng (tính từ, khẩu ngữ): Hơi mất trí, không tỉnh táo (tương tự "cám hấp").
- Cụ ông ấy già rồi nên đôi lúc tàng tàng.
Từ đồng nghĩa
- Khùng: Điên, mất trí (khẩu ngữ).
- Dở hơi: Ngớ ngẩn, không bình thường (khẩu ngữ).
- Toc-toc (từ mượn tiếng Pháp "toc-toc"): Điên, mất trí (khẩu ngữ cũ).
Từ trái nghĩa
- Tỉnh táo: Có ý thức rõ ràng, minh mẫn.
- Bình thường: Ở trạng thái thông thường, không có gì kỳ lạ.
- Sáng suốt: Có khả năng suy xét, phán đoán đúng đắn.
Lưu ý sử dụng
- Sắc thái: "Cám hấp" là từ thông tục, khẩu ngữ, thường được dùng trong giao tiếp đời thường, ít khi dùng trong văn viết trang trọng.
- Mức độ: Từ này thường chỉ mức độ nhẹ, chưa phải bệnh tâm thần nghiêm trọng, mà chỉ là sự lập dị, kỳ quặc.
- Tính tôn trọng: Đây là từ có thể bị coi là thô tục, thiếu tôn trọng khi dùng để chỉ người khác. Nên thận trọng khi sử dụng.