Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Không đi giày dép, để chân trần tiếp xúc trực tiếp với mặt đất: Dùng để mô tả trạng thái của đôi chân khi không mang bất kỳ loại giày, dép, tất nào.
   • (Nghĩa bóng) Chân chất, mộc mạc, xuất thân từ nông thôn hoặc lao động chân tay: Thường dùng để chỉ những người có lối sống giản dị, chất phác, gắn liền với đồng ruộng.

2. Danh từ (ít dùng hơn):

   • Người có đôi chân trần: Chỉ bản thân người đang trong tình trạng chân không.
   • Người có xuất thân hoặc phong cách sống giản dị, mộc mạc: Chỉ một con người với đặc tính chân quê, chất phác.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Trời nóng, lũ trẻ thích chạy nhảy chân đất trong sân. (Trạng thái không mang dép)
  • Anh ấy là một nghệ sĩ chân đất, chất liệu sáng tác đều lấy từ cuộc sống lam lũ. (Nghĩa bóng: mộc mạc, gần gũi với đời thường)
  • Đội bóng chân đất của làng đã giành chiến thắng bất ngờ. (Đội bóng của những người nông dân nghèo, không có giày đắt tiền)

• Danh từ:

  • Những chân đất vẫn miệt mài trên cánh đồng dưới cái nắng chang chang. (Chỉ những người nông dân chân chất)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Chất chân đất": Phẩm chất mộc mạc, thật thà, gắn bó với quê hương, ruộng đồng.
  • Anh ta thành đạt ở thành phố nhưng vẫn giữ nguyên chất chân đất ấy.
• "Tư tưởng/tinh thần chân đất": Lối suy nghĩ hoặc tinh thần giản dị, thiết thực, xuất phát từ thực tế cuộc sống lao động.
  • Bài phát biểu của ông ấy mang đậm tinh thần chân đất, dễ hiểu và gần gũi với dân làng.

Biến thể và từ gần giống

• Chân trần: (Tính từ/Cụm danh từ) Gần nghĩa với "chân đất" ở nghĩa đen (chân không), nhưng ít mang sắc thái nghĩa bóng về sự mộc mạc, gắn với nông thôn.
• Chân quê: (Tính từ) Nhấn mạnh vẻ mộc mạc, chất phác, đặc trưng của người nông thôn. Có thể dùng thay thế cho nghĩa bóng của "chân đất".
• Mộc mạc: (Tính từ) Chân chất, giản dị, không trau chuốt. Là từ đồng nghĩa chính cho nghĩa bóng của "chân đất".

Từ đồng nghĩa

• Nghĩa đen: Chân không, chân trần.
• Nghĩa bóng: Chân quê, mộc mạc, chất phác, bình dị, giản dị.

Các cụm từ liên quan

• Đi chân đất: (Động từ) Hành động di chuyển mà không mang giày dép.
  • Ông cụ thích đi chân đất trên bãi cỏ cho thoải mái.
• Sống chân đất: (Động từ) Sống một cuộc sống giản dị, gắn bó với đất, với quê hương.
  • Dù con cái đón về thành phố, bà vẫn muốn sống chân đất nơi làng quê.

Thành ngữ liên quan

• "Chân đất da đồi": Thành ngữ nhấn mạnh sự lam lũ, vất vả, gắn bó với ruộng nương, đồi núi của người nông dân.
  • Cuộc đời chân đất da đồi đã rèn giũa ông trở nên cứng cỏi.