Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Mức độ, giới hạn nhất định: "chừng độ" chỉ một mức độ vừa phải, không quá nhiều, không quá ít; hoặc một giới hạn mà người ta cần giữ để tránh thái quá.
   • Khoảng chừng, ước lượng: "chừng độ" còn được dùng để chỉ một số lượng hoặc thời gian ước tính, không chính xác tuyệt đối.

2. Tính từ (dùng trong cụm từ "có chừng độ"):

   • Có mức độ, có tiết chế: Mô tả hành vi hoặc thái độ được kiểm soát, không quá đà, không thái quá.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (mức độ, giới hạn):

  • Làm việc có chừng độ để giữ sức khỏe. (Làm việc ở mức vừa phải để bảo vệ sức khỏe.)
  • Anh ấy ăn uống có chừng độ, không bao giờ quá no. (Anh ấy ăn uống có giới hạn, không ăn quá mức cần thiết.)

• Danh từ (khoảng chừng, ước lượng):

  • Chừng độ bốn mươi học sinh tham gia buổi học. (Khoảng bốn mươi học sinh tham gia.)
  • Chừng độ một tiếng nữa tôi sẽ đến. (Khoảng một giờ nữa tôi sẽ đến.)

• Tính từ (trong cụm "có chừng độ"):

  • Cô ấy nói năng có chừng độ, không bao giờ lỡ lời. (Cô ấy nói chuyện có tiết chế, không thái quá.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "có chừng độ": thành ngữ chỉ sự điều độ, biết kiểm soát.

  • Sống có chừng độ là bí quyết để trường thọ. (Sống điều độ là bí quyết sống lâu.)

• "vượt quá chừng độ": vượt quá giới hạn cho phép, trở nên thái quá.

  • Sự phê bình vượt quá chừng độ sẽ làm tổn thương người khác. (Phê bình quá mức sẽ gây hại.)

Biến thể và từ gần giống

• Chừng (danh từ): mức độ, số lượng ước chừng.

  • Chừng ấy là đủ rồi. (Số lượng đó là đủ.)

• Độ (danh từ): mức độ, cấp độ.

  • Độ nóng của nước là 80 độ C. (Mức nóng của nước là 80°C.)

• Vô độ (tính từ): không có giới hạn, quá mức — trái nghĩa với "có chừng độ".

  • Ăn uống vô độ có hại cho sức khỏe. (Ăn uống quá mức gây hại.)

Từ đồng nghĩa

• Mức độ: giới hạn, phạm vi.
• Giới hạn: điểm dừng, ranh giới.
• Điều độ: sự vừa phải, tiết chế.

Thành ngữ liên quan

• Có chừng có đỗi: có mức độ, có tiết chế, không thái quá.
  • Làm việc gì cũng nên có chừng có đỗi. (Làm việc gì cũng cần có giới hạn.)