Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Tính khí khó chịu, hay cáu kỉnh, gắt gỏng: Dùng để miêu tả tính cách của một người, đặc biệt là trẻ em, thường xuyên tỏ ra khó tính, dễ nổi cáu và không dễ hòa đồng.
   • Có thái độ chống đối, không hợp tác: Chỉ thái độ cứng đầu, bướng bỉnh, không sẵn sàng nghe lời hoặc làm theo ý người khác.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Đứa bé đó tính tình chanh chòi lắm, cứ hễ không vừa ý là khóc lóc, ăn vạ.
  • Bà không thích cháu nội mình vì nó chanh chòi, không bao giờ chịu nghe lời người lớn.
  • Trông nó hiền lành vậy thôi, chứ tính nết chanh chòi lắm đấy.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tính chanh chòi": Cụm danh từ chỉ đặc tính hay cáu gắt, khó chiều.
  • Cô giáo phải kiên nhẫn lắm mới dạy được đứa trẻ có tính chanh chòi như nó.
• "Chanh chòi chanh chát": Cụm từ láy nhấn mạnh sự khó chịu, gắt gỏng trong lời nói và thái độ.
  • Cậu bé ấy chanh chòi chanh chát, nói năng chẳng ra làm sao.

Biến thể và từ gần giống

• Cáu kỉnh (tính từ): Dễ nổi nóng, dễ cáu gắt.
  • Ông ấy về già trở nên cáu kỉnh.
• Khó tính (tính từ): Đòi hỏi cao, khó làm hài lòng.
  • Bà chủ rất khó tính trong công việc.
• Bướng bỉnh (tính từ): Cứng đầu, không chịu nghe lời.
  • Đứa trẻ bướng bỉnh không chịu đi học.

Từ đồng nghĩa

• Gắt gỏng: Hay quạu, dễ nổi nóng.
• Cộc cằn: Thô lỗ, khó chịu trong cách cư xử.
• Hay cáu: Thường xuyên tức giận.

Từ trái nghĩa

• Dễ tính: Dễ dãi, dễ chịu.
• Hiền lành: Hiền từ, ngoan ngoãn.
• Hòa nhã: Ôn hòa, lịch sự.

Lưu ý sử dụng

• Từ "chanh chòi" thường được dùng trong văn nói nhiều hơn văn viết trang trọng.
• Từ này thường dùng để miêu tả tính cách của trẻ em, nhưng đôi khi cũng có thể áp dụng cho người lớn với sắc thái chê bai, mỉa mai.
• Mang sắc thái tiêu cực rõ rệt, thể hiện sự không hài lòng, phê phán về tính cách của đối tượng được nhắc đến.