dác
Định nghĩa
- Danh từ:
- Phần gỗ non, mềm, nằm giữa vỏ và lõi của thân cây: "dác" là lớp gỗ mỏng, màu nhạt hơn lõi, có chức năng dẫn nhựa sống từ rễ lên lá. Trong thực vật học, "dác" còn được gọi là tầng libe-gỗ.
- Lớp gỗ kém chất lượng: Trong đời sống, "dác" thường bị coi là phần gỗ xốp, dễ mục, không bền bằng lõi gỗ.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Cây gỗ này có lớp dác rất dày. (Lớp gỗ non giữa vỏ và lõi của cây này khá dày.)
- Khi đóng đồ, người ta thường bỏ phần dác vì nó dễ hỏng. (Trong chế tác gỗ, phần gỗ non thường bị loại bỏ do độ bền kém.)
- Dác và lõi là hai phần chính của thân cây. (Thân cây gồm lớp gỗ non bên ngoài và gỗ già bên trong.)
Các cách sử dụng nâng cao
"dác gỗ": cụm từ chỉ chung lớp gác non của thân cây, thường dùng trong lâm nghiệp hoặc chế biến gỗ.
- Phân biệt dác gỗ và lõi gỗ là kỹ năng cơ bản của thợ mộc. (Nhận biết lớp gỗ non và gỗ già là kiến thức nền tảng trong nghề mộc.)
"gỗ dác": loại gỗ chứa nhiều dác, thường có giá trị thấp hơn.
- Gỗ dác dễ bị mối mọt nên ít được dùng làm nội thất. (Gỗ có nhiều lớp non dễ bị côn trùng phá hoại, do đó không phổ biến trong sản xuất đồ gia dụng.)
Biến thể và từ gần giống
Lõi (danh từ): phần gỗ già, cứng, màu sẫm ở trung tâm thân cây — trái nghĩa với "dác".
- Lõi gỗ thường bền hơn dác. (Phần gỗ già có độ cứng và tuổi thọ cao hơn phần gỗ non.)
Giác (dan từ): từ Hán Việt đồng nghĩa với "dác", ít dùng trong giao tiếp hàng ngày.
- Giác mộc (gỗ non) là thuật ngữ trong y học cổ truyền.
Từ đồng nghĩa
- Gỗ non: phần gỗ chưa hóa gỗ hoàn toàn, mềm và xốp.
- Tầng libe: lớp mô thực vật có chức năng dẫn nhựa, tương đồng với "dác" trong sinh học.
Thành ngữ liên quan
Không biết dác lõi: chỉ người thiếu hiểu biết, không phân biệt được điều tốt xấu, giá trị thấp cao.
- Anh ta mua gỗ mà không biết dác lõi, bị lừa mất tiền. (Người đó thiếu kiến thức về gỗ nên mua phải hàng kém chất lượng.)
Dác lẫn lõi: chỉ sự lẫn lộn giữa cái tốt và cái xấu, hoặc người tài và kẻ dốt.
- Trong đội ngũ này, dác lẫn lõi, khó phân biệt đâu là người giỏi. (Trong tập thể đó, người có năng lực và kẻ kém cỏi đan xen nhau.)