Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Thể hiện sự thận trọng, không vội vàng: "Dè dặt" mô tả thái độ hoặc hành vi tự hạn chế, không bộc lộ hết hoặc không hành động ngay lập tức, xuất phát từ sự suy tính, cân nhắc kỹ lưỡng.
   • Kín đáo, có chừng mực: Chỉ cách ứng xử giữ khoảng cách, không quá nhiệt tình hoặc cởi mở, nhằm quan sát và đánh giá tình hình.

2. Động từ (ít dùng):

   • Hành xử một cách thận trọng: Hành động có chủ ý giữ mức độ thấp, không bộc phát.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Anh ấy trả lời các câu hỏi một cách rất dè dặt. (Anh ấy không trả lời ngay tất cả mà suy nghĩ kỹ trước mỗi câu.)
  • Phía đối tác tỏ ra dè dặt trước đề nghị hợp tác mới. (Họ chưa đồng ý ngay mà cần thêm thời gian xem xét.)
  • Cô ấy có thái độ dè dặt với người lạ. (Cô ấy giữ khoảng cách và quan sát trước khi thân thiết.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "nói năng dè dặt": chọn lọc lời nói, nói một cách thận trọng để tránh sai sót hoặc gây hiểu lầm.
  • Trong cuộc họp quan trọng, mọi người đều nói năng dè dặt.
• "ứng xử dè dặt": hành xử một cách kín đáo, có tính toán trong các tình huống xã giao hoặc công việc.
  • Khi chưa hiểu rõ động cơ của đối phương, cách tốt nhất là ứng xử dè dặt.

Biến thể và từ gần giống

• Dè chừng (động từ): tỏ ra thận trọng, cảnh giác với ai đó hoặc điều gì đó có thể gây nguy hiểm.
  • Chúng tôi phải dè chừng những lời hứa hẹn quá dễ dàng.
• Thận trọng (tính từ): cẩn thận, suy nghĩ chín chắn trước khi hành động (nghĩa rộng và phổ biến hơn "dè dặt").
  • Một quyết định thận trọng thường mang lại kết quả an toàn.

Từ đồng nghĩa

• Thận trọng: cẩn thận, chú ý để tránh sai lầm.
• Kín đáo: giữ ý tứ, không bộc lộ ra ngoài.
• Cân nhắc: suy tính giữa các lựa chọn (thường dùng cho quyết định).

Từ trái nghĩa

• Bộc trực: thẳng thắn, nói ra suy nghĩ ngay không giấu giếm.
• Hồn nhiên: tự nhiên, vô tư, không tính toán.
• Nhiệt tình: sôi nổi, hăng hái, sẵn sàng tham gia.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Dè dặt như bưng: (thành ngữ) rất thận trọng và kín đáo, giữ gìn cẩn thận (thường dùng với ý hơi châm biếm).
  • Biết chuyện quan trọng nhưng anh ta cứ dè dặt như bưng, không chịu nói ra.
• Giữ thái độ dè dặt: duy trì sự thận trọng, chưa bày tỏ quan điểm rõ ràng.
  • Trước những diễn biến phức tạp, công chúng nên giữ thái độ dè dặt.

1. t. (hay đg.). Tỏ ra tự hạn chế ở mức độ thấp trong hành động, do có nhiều sự cân nhắc. Nói năng dè dặt. Thái độ dè dặt.