Định nghĩa

1. Danh từ (cổ):

   • Khoảng thời gian trước đây, đã qua: "dĩ tiền" chỉ thời gian trong quá khứ, trước thời điểm hiện tại hoặc trước một mốc thời gian nào đó được nhắc đến.

2. Tính từ (cổ):

   • Thuộc về quá khứ: Dùng để miêu tả những sự kiện, trạng thái, hoặc con người đã tồn tại trong thời gian trước đây.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Những chuyện dĩ tiền, xin đừng nhắc lại nữa. (Những chuyện đã qua trong quá khứ, xin đừng nhắc lại nữa.)
  • Dĩ tiền, nơi đây từng là một khu rừng rậm. (Trước đây, nơi này từng là một khu rừng rậm.)

• Tính từ:

  • Đó là một kỷ niệm dĩ tiền đáng nhớ. (Đó là một kỷ niệm thuộc về quá khứ đáng nhớ.)
  • Lối sống dĩ tiền khác xa với hiện tại. (Lối sống trong quá khứ khác xa với hiện tại.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "dĩ tiền" trong văn phong cổ: Thường xuất hiện trong văn học, thư tịch cổ, hoặc các văn bản trang trọng, mang tính hoài niệm.

  • Dĩ tiền sự việc như thế, nay đã đổi thay. (Trước đây sự việc như thế, nay đã thay đổi.)

• Kết hợp với "vãng" (往): "dĩ tiền" đôi khi được dùng đồng nghĩa với "vãng sự" (chuyện cũ), nhưng mang sắc thái trung tính hơn.

  • Hãy quên đi những ân oán dĩ tiền. (Hãy quên đi những ân oán trong quá khứ.)

Biến thể và từ gần giống

• Dĩ vãng (danh từ): quá khứ, thời gian đã qua — đồng nghĩa với "dĩ tiền", nhưng phổ biến hơn trong tiếng Việt hiện đại.

  • Dĩ vãng buồn vui đã lùi xa. (Quá khứ buồn vui đã lùi xa.)

• Tiền nhân (danh từ): người xưa, người đời trước — liên quan đến khái niệm thời gian trước đây.

  • Tiền nhân dựng nước, hậu nhân giữ nước. (Người xưa dựng nước, người sau giữ nước.)

Từ đồng nghĩa

• Trước đây: thời gian trong quá khứ, trước thời điểm hiện tại.
• Xưa kia: thời gian xa trong quá khứ, thường mang tính chất hoài niệm.
• Thuở trước: thời gian đã qua, thường dùng trong văn nói trang trọng.

Thành ngữ liên quan

• Dĩ tiền bất luận: không bàn đến chuyện đã qua.
  • Chúng ta hãy dĩ tiền bất luận, chỉ lo chuyện hiện tại. (Chúng ta hãy không bàn đến chuyện đã qua, chỉ lo chuyện hiện tại.)