Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Một loại khoáng vật tự nhiên, thường ở dạng tinh thể màu trắng hoặc không màu, có vị mặn và mát: "diêm tiêu" là tên gọi thông thường của hợp chất hóa học kali nitrat (KNO₃), được tìm thấy trong tự nhiên hoặc điều chế nhân tạo.
   • Nguyên liệu quan trọng trong sản xuất thuốc súng, phân bón và bảo quản thực phẩm: "diêm tiêu" có tính oxy hóa mạnh, từng là thành phần không thể thiếu để chế tạo thuốc súng đen.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Diêm tiêu từng là mặt hàng quý, được nhà nước quản lý chặt chẽ vì dùng để sản xuất thuốc súng.
  • Người xưa thường dùng diêm tiêu để ướp thịt, giúp thịt có màu hồng đẹp và bảo quản được lâu hơn.
  • Trong tự nhiên, diêm tiêu có thể hình thành trên các bức tường đá hoặc trong các hang động.

Các cách sử dụng nâng cao

• "khai thác diêm tiêu": chỉ hoạt động tìm kiếm, thu gom hoặc sản xuất diêm tiêu.

  • Vùng đất này xưa kia nổi tiếng với nghề khai thác diêm tiêu.

• "diêm tiêu hóa": (thuật ngữ) quá trình hình thành diêm tiêu trong tự nhiên do sự phân hủy của các hợp chất hữu cơ có chứa nitơ.

  • Hiện tượng diêm tiêu hóa thường xảy ra ở những nơi ẩm ướt và có nhiều xác động thực vật.

Biến thể và từ gần giàng

• Thuốc súng đen: (danh từ) hỗn hợp gồm diêm tiêu, than củi và lưu huỳnh, là loại thuốc súng cổ đại.
• Kali nitrat: (danh từ) tên gọi hóa học chính xác của diêm tiêu.

Từ đồng nghĩa

• Tiêu thạch: (danh từ, ít dùng) một tên gọi khác của diêm tiêu.
• Hỏa tiêu: (danh từ, cổ) tên gọi nhấn mạnh công dụng làm thuốc súng của diêm tiêu.

Thành ngữ liên quan

• "Có diêm có tiêu": (thành ngữ cổ) ý nói có đầy đủ điều kiện, vật chất cần thiết để làm việc gì đó, xuất phát từ tầm quan trọng của diêm tiêu trong sản xuất thuốc súng.
  • Giờ đã có diêm có tiêu cả rồi, chúng ta có thể bắt tay vào thực hiện kế hoạch.