dọp
Định nghĩa
- Động từ:
- Xẹp xuống, giảm sưng: Chỉ trạng thái một vật (thường là phần cơ thể bị sưng, hoặc một vật phồng lên) trở nên nhỏ lại, xẹp xuống do hết chất lỏng hoặc không khí bên trong.
- Gầy đi, teo lại: (Ít dùng) Chỉ việc cơ thể trở nên gầy hơn, nhỏ lại.
Ví dụ sử dụng
- Động từ:
- Vết sưng trên tay nó đã dọp hẳn sau khi chườm đá. (Chỗ sưng trên tay anh ấy đã xẹp hẳn sau khi chườm đá.)
- Quả bóng bay để lâu ngày nên dọp hết rồi. (Quả bóng bay để lâu ngày nên xẹp hết rồi.)
- Bà cụ ốm một trận, người dọp đi trông thấy. (Bà cụ ốm một trận, người gầy teo đi trông thấy.)
Các cách sử dụng nâng cao
"dọp xuống": nhấn mạnh trạng thái xẹp hẳn xuống.
- Sau cơn bão, những chiếc lều cắm trại đều dọp xuống. (Sau cơn bão, những chiếc lều cắm trại đều xẹp rạp xuống.)
"dọp đi": thường dùng để chỉ việc người trở nên gầy, teo tóp đi.
- Cứ mỗi lần lo lắng, anh ta lại dọp đi vài cân. (Cứ mỗi lần lo lắng, anh ta lại gầy teo đi vài cân.)
Biến thể và từ gần giống
- Xẹp (động từ): nghĩa tương tự và phổ biến hơn "dọp", chỉ việc vật phồng trở nên mỏng, dẹt.
- Tẹp (động từ): (phương ngữ) cũng có nghĩa là xẹp, dọp.
- Xịu xuống (cụm động từ): rủ xuống, mất đi độ căng phồng (thường dùng cho vật mềm).
Từ đồng nghĩa
- Xẹp: giảm thể tích, mất độ phồng.
- Tóp lại: co nhỏ lại, teo lại (thường dùng cho cơ thể hoặc vật có thể tích giảm).
- Bớt sưng: giảm mức độ sưng tấy.
Từ trái nghĩa
- Phồng lên: trở nên to, căng ra.
- Sưng lên: to lên do tích tụ dịch, thường do chấn thương.
- Căng lên: trở nên đầy và căng ra.
Lưu ý sử dụng
- Từ "dọp" thường được dùng trong khẩu ngữ (ngôn ngữ nói) nhiều hơn là trong văn viết trang trọng.
- Trong văn viết hoặc ngữ cảnh cần sự trang trọng, nên dùng các từ phổ biến hơn như "xẹp" hoặc "bớt sưng".
- Nghĩa chỉ việc "gầy đi" của từ "dọp" hiện nay ít được sử dụng phổ biến.