Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Cằn cọc, không lớn lên được vì hết nhựa sống: Dùng để mô tả cây cối, thực vật đã đến giai đoạn cuối của vòng đời, không còn khả năng sinh trưởng, phát triển hoặc cho quả tốt nữa.
   • Già nua, lão hóa đến mức suy kiệt: (Nghĩa mở rộng) Có thể dùng để ví von về trạng thái già yếu, cạn kiệt sức sống, không còn sinh khí.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Khu vườn phía sau nhà trồng toàn những cây ăn quả già cỗi, cành khẳng khiu.
  • Sau nhiều năm khai thác, cánh rừng này trông thật già cỗi và thiếu sức sống.
  • (Ví von) Bộ máy hành chính già cỗi cần được cải tổ để hoạt động hiệu quả hơn.

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong văn chương, báo chí: Từ này thường xuất hiện trong các bài viết mang tính phê phán hoặc miêu tả có tính hình tượng cao để chỉ sự lỗi thời, kém hiệu quả do đã tồn tại quá lâu.
  • Những tư tưởng già cỗi ấy không còn phù hợp với thời đại mới.
• Dùng trong nông nghiệp: Chỉ tình trạng cây trồng đã hết thời kỳ kinh doanh, cần được thay thế.
  • Người nông dân quyết định đốn bỏ vườn cà phê già cỗi để trồng lại giống mới.

Biến thể và từ gần giống

• Cằn cỗi (tính từ): Có nghĩa tương tự, nhấn mạnh sự khô khan, nghèo nàn, thiếu sức sống (thường dùng cho đất đai, thực vật).
  • Mảnh đất cằn cỗi không trồng được loại cây gì.
• Già nua (tính từ): Nhấn mạnh vào tuổi tác cao, sức yếu (thường dùng cho người hoặc vật).
  • Cụ già nua ấy vẫn minh mẫn lạ thường.
• Lão hóa (động từ/tính từ): Quá trình trở nên già đi, thường dùng trong nhiều ngữ cảnh hơn (sinh học, xã hội, công nghệ).

Từ đồng nghĩa

• Cằn cọc: Khô héo, kém phát triển.
• Hết nhựa sống: Không còn sức sinh trưởng.
• Lão hóa: Đã già, đã cũ.

Từ trái nghĩa

• Tươi tốt: Xanh tươi, sum suê, đầy sức sống.
• Trẻ trung: Còn non, mới, đang phát triển mạnh mẽ.
• Đầy sinh lực: Có nhiều sức sống, nhựa sống.

Thành ngữ, cách nói liên quan

• Già cỗi như cây xương rồng trong sa mạc: (Cách nói ví von) Nhấn mạnh sự khô khan, cằn cỗi đến cùng cực.
• Đầu óc già cỗi: Chỉ lối suy nghĩ lạc hậu, bảo thủ, không tiếp thu cái mới.

1. Cằn cọc, không lớn lên được vì hết nhựa sống.