giáp hạt
Định nghĩa
- Danh từ:
- Thời kỳ chuyển tiếp giữa hai vụ thu hoạch, khi lương thực từ vụ trước đã cạn kiệt còn vụ mới thì chưa đến kỳ thu hoạch: "Giáp hạt" chỉ giai đoạn khó khăn, thường là vào cuối mùa, khi nguồn lương thực dự trữ đã hết mà mùa màng mới chưa cho sản phẩm.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Vùng quê nghèo thường chịu cảnh thiếu đói mỗi khi giáp hạt. (Vùng nông thôn nghèo thường phải trải qua cảnh thiếu ăn mỗi khi vào thời kỳ giáp hạt.)
- Chính quyền địa phương có chính sách hỗ trợ lương thực cho bà con trong thời gian giáp hạt. (Chính quyền địa phương có chính sách hỗ trợ lương thực cho người dân trong thời gian giáp hạt.)
Các cách sử dụng nâng cao
"Mùa giáp hạt": Cụm từ nhấn mạnh đây là một khoảng thời gian có tính chu kỳ, gắn liền với nông nghiệp.
- Mùa giáp hạt năm nay đến sớm do ảnh hưởng của hạn hán. (Mùa giáp hạt năm nay đến sớm do ảnh hưởng của hạn hán.)
"Cơn đói giáp hạt": Chỉ tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng đặc trưng của thời kỳ này.
- Cơn đói giáp hạt đã từng là nỗi ám ảnh của người nông dân Việt Nam xưa. (Nạn đói trong thời kỳ giáp hạt đã từng là nỗi ám ảnh của người nông dân Việt Nam ngày trước.)
Biến thể và từ gần giống
- Giáp vụ: Có nghĩa tương tự, chỉ thời điểm giữa hai vụ mùa.
- Thời kỳ chuyển vụ: Cách diễn đạt bằng từ thuần Việt, mô tả chung thời gian chuyển giao giữa các vụ canh tác.
Từ đồng nghĩa
- Khoảng trống mùa vụ: Cách nói mô tả về khoảng thời gian không có sản phẩm thu hoạch.
- Thời kỳ chuyển tiếp nông vụ: Cách diễn đạt trang trọng, mang tính kỹ thuật.
Thành ngữ liên quan
- "Tháng ba ngày tám": Thành ngữ chỉ hai thời điểm thường xảy ra cảnh giáp hạt trong năm (tháng ba và tháng tám âm lịch), khi lúa chiêm đã hết và lúa mùa chưa chín, hoặc ngược lại.
- "Tháng ba ngày tám" là câu thành ngữ gắn liền với nỗi lo giáp hạt của người nông dân. ("Tháng ba ngày tám" là câu thành ngữ gắn liền với nỗi lo giáp hạt của người nông dân.)
-
t. Nói thời kỳ lúa cũ ăn đã hết, lúa mới chưa chín: Tháng ba ngày tám, lúc giáp hạt.
