giặc Thát

Định nghĩa

Danh từ:
- Chỉ quân xâm lược từ phương Bắc, đặc biệt là người Mông Cổ: "giặc Thát" là một từ ngữ lịch sử trong tiếng Việt dùng để chỉ kẻ thù xâm lược có nguồn gốc từ các bộ tộc du mục phía Bắc, chủ yếu là người Mông Cổ, trong các thời kỳ lịch sử của Việt Nam.
- Tên gọi mang sắc thái bài ngoại, coi thường: Từ này thể hiện thái độ căm thù, khinh miệt của người Việt đối với quân xâm lược phương Bắc trong quá khứ.

Ví dụ sử dụng

Danh từ:
- Sử sách ghi lại nhiều chiến công oanh liệt chống giặc Thát. (Sử sách ghi lại nhiều chiến công oanh liệt chống quân xâm lược Mông Cổ.)
- Hình ảnh giặc Thát thường được miêu tả là hung ác và tàn bạo. (Hình ảnh quân Mông Cổ xâm lược thường được miêu tả là hung ác và tàn bạo.)

Các cách sử dụng nâng cao

Dùng trong văn chương, sử liệu cổ: Từ này chủ yếu xuất hiện trong các văn bản lịch sử, thơ văn yêu nước hoặc các câu chuyện dân gian kể về các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm.
- Bài hịch đó kêu gọi toàn dân đứng lên đánh đuổi giặc Thát. (Bài hịch đó kêu gọi toàn dân đứng lên đánh đuổi quân Mông Cổ xâm lược.)

Biến thể và từ gần giống

Thát Đát (Danh từ): Tên gọi chỉ một bộ phận của người Hung Nô, sau này thường được dùng để chỉ người Mông Cổ, là nguồn gốc của cụm từ "giặc Thát".
Giặc Nguyên (Danh từ): Cách gọi cụ thể hơn cho quân xâm lược nhà Nguyên (Mông Cổ) trong lịch sử Việt Nam.
Giặc phương Bắc (Danh từ): Cách gọi chung hơn cho các thế lực xâm lược đến từ phía Bắc.

Từ đồng nghĩa

Quân xâm lược Mông Cổ: Cách gọi mang tính mô tả, trung lập hơn.
Giặc ngoại xâm phương Bắc: Cách gọi chung, không chỉ riêng một tộc người cụ thể.

Lưu ý về sử dụng

Từ ngữ lịch sử, ít dùng hiện đại: "Giặc Thát" là một thuật ngữ mang đậm màu sắc lịch sử và văn chương cổ. Ngày nay, trong ngôn ngữ hiện đại và giao tiếp thông thường, người ta thường dùng các tên gọi cụ thể hơn (như "quân Mông Cổ", "quân Nguyên") hoặc cách nói trung lập khi nhắc đến sự kiện lịch sử.
Sắc thái biểu cảm mạnh: Từ này mang sắc thái căm thù, bài ngoại rõ rệt, phản ánh tinh thần chống ngoại xâm trong lịch sử. Cần thận trọng khi sử dụng trong các văn bản mang tính học thuật khách quan.