Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Giọt nước rơi xuống từ mây khi trời mưa: "hạt mưa" là một giọt nước nhỏ, riêng lẻ, tạo nên cơn mưa.
   • Hình ảnh ẩn dụ chỉ thân phận, số phận con người, đặc biệt là người phụ nữ: Trong văn học dân gian, "hạt mưa" thường được dùng để so sánh với cuộc đời bấp bênh, lệ thuộc vào hoàn cảnh, không tự quyết định được số phận của mình.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa đen):

  • Những hạt mưa đầu mùa rơi lộp bộp trên mái tôn. (Những giọt nước mưa đầu mùa rơi lộp bộp trên mái tôn.)
  • Cậu bé đưa tay ra hứng lấy từng hạt mưa. (Cậu bé đưa tay ra hứng lấy từng giọt nước mưa.)

• Danh từ (nghĩa ẩn dụ):

  • Ca dao có câu: "Thân em như hạt mưa sa, / Hạt vào đài các, hạt ra ruộng lầy." (Ca dao có câu: "Thân em như hạt mưa sa, / Hạt vào đài các, hạt ra ruộng lầy.")
  • Thân phận người phụ nữ xưa thường được ví như hạt mưa, rơi xuống đâu thì nằm đó. (Thân phận người phụ nữ xưa thường được ví như giọt mưa, rơi xuống đâu thì nằm đó.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "hạt mưa" như một biểu tượng văn học: Trong thi ca, "hạt mưa" không chỉ là hiện tượng tự nhiên mà còn mang nhiều tầng ý nghĩa về sự mong manh, ngắn ngủi, sự lệ thuộc và cả những nỗi buồn.
  • Trong thơ, hạt mưa thường gợi nỗi cô đơn, sự chia ly. (Trong thơ, giọt mưa thường gợi nỗi cô đơn, sự chia ly.)

Biến thể và từ gần giống

• Giọt mưa (danh từ): Từ đồng nghĩa, cùng chỉ một giọt nước mưa. Có thể dùng thay thế cho "hạt mưa" trong nhiều ngữ cảnh.

  • Giọt mưa cuối cùng cũng tạnh. (Giọt nước mưa cuối cùng cũng tạnh.)

• Mưa (danh từ): Chỉ hiện tượng thời tiết tổng quát, trong khi "hạt mưa" chỉ một đơn vị cấu thành nên hiện tượng đó.

  • Trời đổ mưa rào. (Trời đổ mưa rào.)

Từ đồng nghĩa

• Giọt mưa: giọt nước mưa.
• Giọt nước mưa: giọt nước từ cơn mưa.

Thành ngữ liên quan

• "Thân em như hạt mưa sa...": Một câu ca dao nổi tiếng sử dụng hình ảnh "hạt mưa" để nói lên thân phận bấp bênh, may rủi của người con gái trong xã hội cũ. Số phận họ như hạt mưa, có hạt rơi vào nơi sang trọng ("đài các"), có hạt lại rơi vào chỗ bùn lầy ("ruộng lầy"), hoàn toàn do số phận an bài.

1. Chỉ thân phận người con gái. Ca dao: "Thân em như hạt mưa sa, / Hạt vào đài các, hạt ra ruộng lầy."