Định nghĩa

1. Động từ:
   • Tặng quà, biếu tiền để tỏ lòng biết ơn sau khi đã nhận được sự giúp đỡ: Hành động đền đáp, thưởng công một cách hậu hĩnh cho người đã giúp mình, thường diễn ra sau khi sự việc đã hoàn thành.
   • Đáp lễ, đền ơn một cách trân trọng: Thể hiện sự biết ơn sâu sắc thông qua vật chất hoặc tinh thần.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Gia đình ấy rất biết điều, luôn hậu tạ thầy thuốc sau khi chữa khỏi bệnh.
  • Ông ta hậu tạ cho người đã cứu mạng mình một số tiền lớn.
  • Theo phong tục, sau mùa vụ bội thu, bà con thường mang ít sản vật đến hậu tạ những người đã giúp đỡ.

Các cách sử dụng nâng cao

• "hậu tạ" với tư cách một khái niệm văn hóa: Hành động này thường mang ý nghĩa về đạo lý "ơn đền, oán trả", thể hiện nét đẹp trong văn hóa ứng xử của người Việt, coi trọng sự biết ơn và có đi có lại.
  • Việc hậu tạ thể hiện sự trọng nghĩa tình, không phải là chuyện mua bán đơn thuần.

Biến thể và từ gần giống

• Tạ ơn (động từ): Cảm ơn, bày tỏ lòng biết ơn (thường mang tính chất tinh thần, lời nói nhiều hơn).
• Đền ơn đáp nghĩa (thành ngữ): Có hành động cụ thể để đáp lại ơn nghĩa đã nhận.
• Hậu hỉ (tính từ): Chỉ sự vui vẻ, may mắn về sau, như trong "cưới hỏi hậu hỉ", không đồng nghĩa với "hậu tạ".

Từ đồng nghĩa

• Trả ơn: Đền đáp lại ơn nghĩa.
• Đáp lễ: Đáp lại bằng quà cáp, lễ vật (thường dùng trong quan hệ xã giao, có tính song phương hơn).
• Thưởng công: Tặng thưởng vì có công lao.

Từ trái nghĩa

• Vong ơn: Quên ơn, không nhớ đến ơn nghĩa đã nhận.
• Bội nghĩa: Phản bội lại tình nghĩa, làm điều trái với đạo lý.

Lưu ý sử dụng

• Sắc thái: "Hậu tạ" thường mang sắc thái trang trọng, thể hiện sự biết ơn chân thành và món quà/ phần thưởng thường có giá trị tương xứng. Tuy nhiên, trong một số ngữ cảnh hiện đại, từ này đôi khi có thể mang hàm ý tiêu cực khi chỉ việc biếu xén, hối lộ một cách tế nhị.
• Ngữ cảnh: Thích hợp dùng trong văn viết, các tình huống giao tiếp trang trọng hoặc khi nói về phong tục, đạo lý. Ít dùng trong ngôn ngữ nói thông tục hàng ngày.