Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Lay động nhè nhẹ, phất phơ: Dùng để miêu tả sự chuyển động rất nhẹ nhàng, yếu ớt của một vật (như ngọn lửa, cành cây) dưới tác động của gió hoặc một luồng hơi nhỏ.
   • Lạnh lẽo, vắng vẻ, tiêu điều: Thường dùng để miêu tả một không gian, cảnh vật có cảm giác cô quạnh, thiếu sức sống và hơi lạnh lẽo.

2. Trạng từ:

   • Một cách lay động nhẹ nhàng: Miêu tả cách thức di chuyển hoặc rung động yếu ớt.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Ngọn đèn dầu trong túp lều tỏa ánh sáng hắt hiu. (Ánh sáng từ ngọn đèn dầu trong túp lều leo lét, yếu ớt.)
  • Căn nhà nhỏ nằm hắt hiu trên sườn đồi. (Căn nhà nhỏ nằm cô quạnh, vắng vẻ trên sườn đồi.)

• Trạng từ:

  • Lá cờ bay hắt hiu trong làn gió nhẹ. (Lá cờ bay phất phơ, nhè nhẹ trong làn gió nhẹ.)
  • Ánh nến cháy hắt hiu trước bàn thờ. (Ngọn nến cháy leo lét, lay động trước bàn thờ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "hắt hiu lạnh lẽo": Nhấn mạnh sự lạnh lẽo, cô quạnh đến tội nghiệp của một cảnh vật.
  • Mùa đông, con đường làng trở nên hắt hiu lạnh lẽo.
• "hắt hiu heo may": Miêu tả sự lay động nhẹ trong làn gió heo may se lạnh, thường gợi cảm giác thu về.
  • Những chiếc lá vàng rơi hắt hiu heo may.

Biến thể và từ gần giống

• Hiu hắt (tính từ): Có nghĩa tương tự, cũng chỉ sự vắng vẻ, lạnh lẽo, tiêu điều.
  • Cảnh chiều tà nơi bến đò thật hiu hắt.
• Hiu quạnh (tính từ): Nhấn mạnh sự vắng vẻ, cô đơn đến rợn ngợp.
  • Ngôi nhà bỏ hoang giữa cánh đồng trông thật hiu quạnh.

Từ đồng nghĩa

• Lay lắt: (Cháy, sống) một cách yếu ớt, không ổn định, có thể tắt/mất bất cứ lúc nào.
• Phất phơ: Đung đưa, lay động nhẹ nhàng trong gió.
• Tiêu điều: Vắng vẻ, thiếu sức sống, thường dùng cho cảnh vật.

Từ trái nghĩa

• Ồn ào: Có nhiều tiếng động, náo nhiệt.
• Sầm uất: Đông đúc, nhộn nhịp, phồn thịnh (thường nói về phố xá).
• Rực rỡ: Sáng chói, rạng rỡ, tràn đầy sức sống.

Thành ngữ, cụm từ cố định liên quan

• Hắt hiu lạnh lẽo: Một cụm từ cố định thường dùng trong văn chương để vẽ nên một khung cảnh buồn bã, cô liêu.
  • Quán tranh đứng hắt hiu lạnh lẽo bên đường.
• Gió hắt hiu: Chỉ làn gió nhẹ, hơi lạnh và mang cảm giác buồn.
  • Chiều thu, gió hắt hiu thổi qua hàng cây.

1. tt, trgt Lay động nhè nhẹ: Như hắt hiu cùng hơi gió heo may (Thế-lữ); Ngọn đèn trông lọt trướng huỳnh hắt hiu (K).