Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Vua của một nước lớn, có các nước chư hầu: Danh hiệu cao nhất dành cho người đứng đầu một đế quốc hoặc một quốc gia hùng mạnh, có quyền lực tối cao và thường được các nước nhỏ hơn xung quanh thần phục.
   • Người đứng đầu một triều đại phong kiến lớn: Chỉ người cai trị tối cao trong chế độ quân chủ, có quyền lực tuyệt đối về chính trị và quân sự.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Hoàng đế Gia Long là người sáng lập ra triều Nguyễn.
  • Trung Hoa xưa có nhiều vị hoàng đế nổi tiếng như Tần Thủy Hoàng, Hán Vũ Đế.
  • Quyền lực của một vị hoàng đế thời phong kiến là vô hạn.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Hoàng đế băng hà": chỉ việc một vị hoàng đế qua đời.
  • Sau khi hoàng đế băng hà, triều đình tổ chức quốc tang.
• "Ngai vàng của hoàng đế": biểu tượng cho quyền lực tối thượng của nhà vua.
  • Ngai vàng của hoàng đế được đặt ở chính điện.

Biến thể và từ gần giống

• Đế vương (danh từ): từ đồng nghĩa, chỉ vua chúa nói chung, người có quyền lực tối cao.
  • Tư tưởng đế vương thống trị Trung Hoa suốt mấy ngàn năm.
• Thiên tử (danh từ): danh hiệu dành cho hoàng đế, với ý nghĩa "con trời", được trời trao quyền cai trị.
  • Thiên tử ra chiếu chỉ ban cho dân làng.
• Hoàng thượng (danh từ): từ dùng để tôn xưng, gọi hoàng đế khi đang tại vị.
  • Các đại thần quỳ lạy và thưa: "Tâu hoàng thượng".

Từ đồng nghĩa

• Vua: người đứng đầu nhà nước quân chủ (nghĩa rộng hơn, có thể chỉ vua của các nước lớn nhỏ).
• Quân vương: người cai trị một nước theo chế độ quân chủ.
• Quốc vương: vua của một nước.

Từ trái nghĩa

• Thần dân: người dân dưới quyền cai trị của hoàng đế.
• Thứ dân: người dân bình thường, không thuộc hoàng tộc.
• Nô lệ: tầng lớp thấp kém nhất, hoàn toàn không có quyền lợi.

Thành ngữ liên quan

• "Mặt hoàng đế": chỉ vẻ mặt uy nghi, lạnh lùng và đầy quyền uy.
  • Ông ấy giận dữ, mặt hoàng đế chẳng nói chẳng rằng.
• "Áo hoàng đế": xuất phát từ câu chuyện "Bộ quần áo mới của hoàng đế", chỉ sự giả dối, không có thật nhưng được tán dương vì sợ hãi hoặc nịnh bợ.
  • Lời khen đó chẳng khác nào bộ áo hoàng đế, ai cũng thấy là dối trá nhưng không dám nói.

1. Vua một nước có chư hầu; vua một nước lớn đối với các nước nhỏ.