Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Máu trong cơ thể người: "Huyết" là từ Hán Việt dùng để chỉ máu, thường được sử dụng trong các ngữ cảnh trang trọng, y học, hoặc trong các kết hợp từ cố định.
   • Chất lỏng màu đỏ lưu thông trong hệ tuần hoàn, có chức năng vận chuyển oxy và chất dinh dưỡng: Đây là nghĩa chuyên môn, nhấn mạnh đến bản chất và chức năng sinh học.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Thuốc này có tác dụng bổ huyết. (Loại thuốc này có tác dụng bổ máu.)
  • Bệnh nhân bị thổ huyết (nôn ra máu) phải nhập viện ngay. (Bệnh nhân nôn ra máu phải nhập viện ngay lập tức.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Huyết" trong văn chương, thi ca: Thường dùng để biểu trưng cho sự sống, lòng nhiệt huyết, hoặc quan hệ huyết thống.
  • Lòng son sắt, huyết đào đã đổ vì đất nước. (Tấm lòng son sắt, máu đào đã đổ vì Tổ quốc.)
• "Huyết" trong y học cổ truyền: Chỉ một trong những thành phần vật chất cơ bản của cơ thể, liên quan đến sức khỏe và năng lượng.
  • Khí huyết lưu thông thì cơ thể mới khỏe mạnh. (Khí và máu lưu thông thì cơ thể mới khỏe mạnh.)

Biến thể và từ liên quan

• Máu (dt.): Từ thuần Việt, đồng nghĩa và phổ biến hơn "huyết" trong giao tiếp hàng ngày.
  • Anh ấy bị mất nhiều máu trong vụ tai nạn.
• Huyết học (dt.): Chuyên ngành y học nghiên cứu về máu và các bệnh liên quan đến máu.
• Huyết áp (dt.): Áp lực của máu lên thành động mạch.
• Huyết thanh (dt.): Phần chất lỏng của máu sau khi đã loại bỏ các tế bào máu và các yếu tố đông máu.

Từ đồng nghĩa

• Máu: Từ đồng nghĩa trực tiếp, phổ thông.
• Tiết (dt.): Từ Hán Việt khác cũng chỉ máu, thường dùng trong các trường hợp như "chảy máu" (lưu huyết/ xuất huyết).

Các cụm từ cố định

• Bổ huyết: Bồi bổ, tăng cường lượng máu và chất lượng máu.
• Thổ huyết: Nôn ra máu.
• Ho ra huyết: Khạc ra máu.
• Lưu thông khí huyết: Sự vận hành thông suốt của khí và máu trong cơ thể.
• Huyết thống: Quan hệ cùng dòng máu, họ hàng ruột thịt.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Một giọt máu đào hơn ao nước lã: Nhấn mạnh tình cảm, sự gắn bó ruột thịt (huyết thống) là quý giá hơn tất cả.
• Nóng máu: Dễ nổi nóng, thiếu kiềm chế.
• Cùng chung dòng máu: Có quan hệ huyết thống với nhau.

1. dt. (kết hợp hạn chế) Máu (người): thuốc bổ huyết thổ huyết.