Định nghĩa

1. Từ tượng thanh:
   • Âm thanh đều đều, khô khốc, kéo dài, thường phát ra từ vật cọ xát hoặc chuyển động chậm: "kẽo cà kẽo kẹt" mô phỏng tiếng động nhịp nhàng, nghe rõ từng tiếng một, như tiếng đu đưa, cọt kẹt không liên tục nhưng có nhịp điệu.
   • Âm thanh gợi sự già nua, cũ kỹ, thiếu dầu mỡ: Từ này thường dùng để tả tiếng của vật dụng cũ, khô, hoặc hoạt động chậm chạp.

Ví dụ sử dụng

• Từ tượng thanh:
  • Chiếc võng kẽo cà kẽo kẹt suốt đêm. (Âm thanh phát ra từ võng đưa qua lại, nghe rõ từng tiếng một.)
  • Tiếng cửa gỗ kẽo cà kẽo kẹt khiến tôi giật mình. (Cánh cửa cũ kỹ phát ra âm thanh khô khốc khi mở.)
  • Xe đạp cũ chạy kẽo cà kẽo kẹt trên đường đất. (Bánh xe hoặc xích xe cọ xát tạo tiếng động đều đều.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "kẽo cà kẽo kẹt" dùng trong văn miêu tả: Nhấn mạnh sự đơn điệu, buồn tẻ hoặc gợi không khí cổ xưa.

  • Trong đêm tối, chỉ nghe tiếng cối xay lúa kẽo cà kẽo kẹt. (Âm thanh gợi cảnh lao động thôn quê, chậm rãi và đều đặn.)

• "kẽo cà kẽo kẹt" như hình ảnh ẩn dụ: Diễn tả sự trì trệ, ì ạch hoặc chậm chạp.

  • Công việc cứ kẽo cà kẽo kẹt mãi không xong. (Công việc tiến triển chậm chạp, khó khăn.)

Biến thể và từ gần giống

• Kẽo kẹt (từ tượng thanh): âm thanh cọt kẹt, thường ngắn hơn, không nhấn nhịp đôi.

  • Cánh cửa kẽo kẹt mở ra. (Âm thanh phát ra một lần, không lặp lại.)

• Cọt kẹt (từ tượng thanh): âm thanh tương tự nhưng thường to hơn, thô hơn.

  • Tiếng bánh xe cọt kẹt trên đường sỏi. (Âm thanh cộc cằn, khó chịu.)

Từ đồng nghĩa

• Kẽo kẹt: âm thanh tương tự nhưng không có nhịp đôi.
• Cọt kẹt: âm thanh to, thô, thường do thiếu dầu mỡ.
• Ken két: âm thanh chói, cao hơn, như tiếng kim loại cọ xát.

Thành ngữ liên quan

• Kẽo cà kẽo kẹt như cối xay lúa: so sánh với âm thanh đều đều, nhàm chán của công việc nặng nhọc.
  • Ông ấy làm việc kẽo cà kẽo kẹt như cối xay lúa. (Công việc chậm chạp, đều đều, không hiệu quả.)