Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Bệnh đường ruột cấp tính: "kiết lị" là một bệnh nhiễm trùng ở ruột già, gây ra bởi vi khuẩn hoặc amip, với triệu chứng chính là đau bụng, đi ngoài nhiều lần, phân có lẫn máu và chất nhầy.
   • Tên gọi dân gian của bệnh lỵ: Trong tiếng Việt thông dụng, "kiết lị" dùng để chỉ chung các bệnh lỵ (dysentery), bao gồm cả lỵ trực khuẩn và lỵ amip.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Anh ấy bị kiết lị nặng, phải nhập viện ngay. (Anh ấy mắc bệnh lỵ nghiêm trọng, cần được điều trị y tế khẩn cấp.)
  • Trẻ em ở vùng sâu vùng xa dễ mắc kiết lị do nguồn nước ô nhiễm. (Trẻ em tại khu vực khó tiếp cận dễ nhiễm bệnh lỵ vì nước bẩn.)
  • Thuốc điều trị kiết lị cần được uống đúng liều lượng. (Thuốc chữa bệnh lỵ phải dùng theo chỉ dẫn để đạt hiệu quả.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "kiết lị amip": bệnh lỵ do amip (Entamoeba histolytica) gây ra, thường kéo dài và khó trị hơn.

  • Bệnh nhân được chẩn đoán mắc kiết lị amip sau khi xét nghiệm phân. (Người bệnh xác định bị lỵ amip qua kiểm tra mẫu phân.)

• "kiết lị trực khuẩn": bệnh lỵ do vi khuẩn (Shigella) gây ra, thường lây lan nhanh qua đường tiêu hóa.

  • Kiết lị trực khuẩn bùng phát thành dịch trong mùa mưa lũ. (Lỵ do Shigella lây lan rộng trong thời tiết mưa bão.)

Biến thể và từ gần giống

• Lỵ (danh từ): tên gọi chính xác hơn trong y học, đồng nghĩa với kiết lị.

  • Bệnh lỵ thường gặp ở những nơi vệ sinh kém. (Bệnh đường ruột này phổ biến tại vùng mất vệ sinh.)

• Kiết (tính từ, từ cũ): yếu, gầy còm do bệnh tật (ít dùng riêng).

  • Người ốm kiết không đủ sức làm việc. (Người yếu ớt không thể lao động nổi.)

Từ đồng nghĩa

• Lỵ: bệnh đường ruột gây đi ngoài ra máu, chất nhầy.
• Tả lỵ: từ cổ chỉ chung bệnh tiêu chảy và lỵ (hiện ít dùng).
• Bệnh đường ruột cấp tính: thuật ngữ y học mô tả nhóm bệnh gồm cả kiết lị.

Thành ngữ liên quan

• Bệnh kiết lị hành hạ: sự đau đớn, khó chịu do bệnh lỵ gây ra.
  • Cơn đau bụng do kiết lị hành hạ suốt đêm. (Cơn đau quặn thắt vì lỵ kéo dài cả đêm.)
• Kiết lị như tả: so sánh mức độ bệnh nặng, đi ngoài liên tục như bệnh tả.
  • Anh ta kiết lị như tả, mệt lả người. (Anh ấy bị lỵ nặng, đi ngoài không ngớt, kiệt sức.)