Định nghĩa

1. Động từ:
   • Vặn chốt để điều chỉnh dây đàn cho đúng âm điệu, cung bậc: Hành động siết chặt hoặc nới lỏng các dây đàn (như đàn guitar, đàn violin, đàn bầu) thông qua các chốt lên dây để âm thanh phát ra chuẩn xác.
   • Vặn cót, lên dây cót cho máy móc hoạt động: Hành động vặn khóa hoặc lò xo (dây cót) để tích trữ năng lượng cơ học, thường thấy ở đồng hồ cơ hoặc một số đồ chơi, máy móc cũ.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Trước buổi biểu diễn, nghệ sĩ phải lên dây đàn cẩn thận. (Hành động điều chỉnh dây đàn)
  • Chiếc đồng hồ quả lắc này cần được lên dây mỗi ngày. (Hành động vặn cót đồng hồ)

Các cách sử dụng nâng cao

• "lên dây cót tinh thần": (nghĩa bóng) chuẩn bị tâm lý, tinh thần sẵn sàng cho một sự kiện quan trọng.
  • Các vận động viên đang lên dây cót tinh thần cho trận chung kết.
• "lên dây thiều": (từ cũ, ít dùng) chỉ việc lên dây đàn, điều chỉnh nhạc cụ.

Biến thể và từ gần giống

• Lên dây cót (động từ): Cách nói đầy đủ hơn cho nghĩa vặn lò xo, thường dùng cho đồng hồ.
• Chỉnh dây (động từ): Có nghĩa tương tự với nghĩa điều chỉnh dây đàn.
• Vặn cót (động từ): Có nghĩa tương tự với nghĩa vặn lò xo cho máy.

Từ đồng nghĩa

• Điều âm: (dùng cho nhạc cụ) điều chỉnh âm thanh.
• Vặn giây cót: (dùng cho máy móc) vặn lò xo tích năng lượng.

Thành ngữ liên quan

• "Lên dây cót" cho ai/việc gì: (nghĩa bóng) thúc đẩy, khích lệ tinh thần hoặc hành động.
  • Bài diễn văn của huấn luyện viên đã lên dây cót cho toàn đội.

1. đg. 1. Vặn chốt cho dây đàn đúng cung bậc. 2. Vặn lò-xo cho máy chạy: Lên dây đồng hồ.