Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có nhiều hạt nhỏ, không mịn, không trong: Dùng để mô tả trạng thái của một chất lỏng hoặc hỗn hợp bột có lẫn nhiều hạt nhỏ, cặn bẩn hoặc tạp chất, làm cho nó không được trong suốt hoặc không nhuyễn mịn.
   • Còn sót lại những phần thô, chưa được xử lý kỹ: Chỉ tình trạng của một vật chất sau khi chế biến (như xay, lọc) nhưng vẫn còn những hạt to hoặc phần chưa tan hết.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Bột gạo xay còn lợn cợn, chưa đủ mịn để làm bánh. (Bột gạo xay còn nhiều hạt thô, chưa đủ mịn để làm bánh.)
  • Nước giếng sau cơn mưa trở nên lợn cợn phù sa. (Nước giếng sau cơn mưa trở nên đục, có lẫn nhiều phù sa.)
  • Ly cà phê hòa tan này uống thấy lợn cợn, có lẽ chưa khuấy kỹ. (Ly cà phê hòa tan này uống thấy còn hạt, có lẽ chưa khuấy kỹ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong ẩm thực: Thường dùng để phê bình hoặc mô tả chất lượng nguyên liệu, món ăn chưa đạt độ mịn mong muốn.
  • Nước sốt bị lợn cợn vì không được rây qua lưới. (Nước sốt bị còn hạt vì không được rây qua lưới.)
• Dùng trong mô tả cảnh vật: Có thể dùng một cách ẩn dụ, ví von để mô tả sự không trong sạch, không suôn sẻ.
  • Mối quan hệ giữa họ vẫn còn lợn cợn những hiểu lầm cũ. (Mối quan hệ giữa họ vẫn còn vương vấn những hiểu lầm cũ.)

Biến thể và từ gần giống

• Lợn cợn thường được dùng như một tính từ. Không có dạng danh từ trực tiếp.
• Cặn cọc (tính từ): Cũng có nghĩa tương tự, chỉ vật chất còn lẫn tạp chất, hạt to, nhưng ít phổ biến hơn.
• Lổn nhổn (tính từ): Chỉ trạng thái có nhiều cục, hạt nổi lên, thường dùng cho thức ăn đặc hơn (ví dụ: cháo lổn nhổn).

Từ đồng nghĩa

• Có cặn: Chứa những chất lắng đọng.
• Không mịn: Còn thô, chưa nhuyễn.
• Đục: Không trong, thường do lẫn tạp chất (nghĩa rộng hơn).

Từ trái nghĩa

• Trong: Sạch, không có tạp chất (đối với chất lỏng).
• Mịn: Nhuyễn, không có hạt thô (đối với bột, hỗn hợp).
• Nhuyễn: Đã được xử lý kỹ, rất mịn.

Thành ngữ hoặc cách diễn đạt liên quan

• "Lòng còn lợn cợn": (Cách nói ẩn dụ) Chỉ tâm trạng còn vương vấn, chưa được thanh thản, còn nhiều điều chưa ổn thỏa.
  • Công việc xong xuôi rồi, nhưng trong lòng tôi vẫn thấy lợn cợn. (Công việc xong xuôi rồi, nhưng trong lòng tôi vẫn thấy chưa yên.)

1. Nói bột không được nhuyễn và mịn, còn sót nhiều hạt to.