Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Dụng cụ bằng gỗ (hoặc vật liệu khác) có một đầu dẹt, dùng để tạo lực đẩy cho thuyền, ghe di chuyển trên mặt nước: "mái chèo" là công cụ cầm tay dùng trong việc chèo thuyền, thường có cán dài và phần lưỡi dẹt.
   • (Văn chương) Biểu tượng cho phương tiện di chuyển, lao động hoặc cuộc sống sông nước: Trong văn học, "mái chèo" thường được dùng như một hình ảnh ẩn dụ gắn liền với đời sống sông nước, sự vượt khó.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Người chèo thuyền khéo léo điều khiển mái chèo.
  • Tiếng mái chèo khua nước nghe rất thanh bình.
  • "Về với mái chèo, mặc vùng gió biển" (thơ Lê Anh Xuân).

Các cách sử dụng nâng cao

• "theo mái chèo": theo hướng đi, theo sự dẫn dắt (nghĩa bóng).
  • Cuộc đời phiêu bạt theo mái chèo của người cha.
• "một mái chèo": hình ảnh thể hiện sự đơn độc, lẻ loi trong hành trình.
  • "Bốn mặt non sông, một mái chèo" (thơ Tản Đà).

Biến thể và từ gần giống

• Chèo (động từ): hành động dùng mái chèo để đẩy thuyền đi.
  • Họ chèo thuyền ra khơi từ sáng sớm.
• Bơi chèo (danh từ): môn thể thao dùng thuyền và mái chèo.
• Tay chèo (danh từ): người chèo thuyền; cũng có thể chỉ kỹ năng chèo thuyền.
  • Anh ấy là một tay chèo cừ khôi.

Từ đồng nghĩa

• Dầm (phương ngữ, thường dùng ở miền Nam): từ đồng nghĩa với "mái chèo".
• Cây chèo: cách gọi khác của mái chèo, nhấn mạnh vào chất liệu (thường bằng gỗ).

Các cụm từ liên quan

• Khua mái chèo: động tác chèo thuyền tạo ra tiếng động.
  • Trên sông vẳng lại tiếng khua mái chèo.
• Tra mái chèo: gắn, đặt mái chèo vào móc (cọc chèo) trên thuyền để sẵn sàng sử dụng.
• Nhấp mái chèo: động tác chèo nhẹ, từng nhịp.

Thành ngữ liên quan

• Chậm như mái chèo (thành ngữ so sánh): chỉ sự chậm chạp.
  • Nó làm việc chậm như mái chèo.
• Theo con nước lớn ròng, theo dòng đẩy mái chèo (ca dao): sống thuận theo tự nhiên, theo hoàn cảnh.

1. dt Đồ bằng gỗ, một đầu giẹp dùng để bơi cho thuyền đi: Về với mái chèo, mặc vùng gió biển (Lê Anh Xuân); Bốn mặt non sông, một mái chèo (Tản-đà).