mất gốc
Định nghĩa
Tính từ:
- Bị cắt đứt quan hệ với nguồn gốc, tổ tiên, quê hương: Chỉ tình trạng một người không còn gắn bó hoặc không hiểu biết về cội nguồn, văn hóa, truyền thống của dân tộc, gia đình mình.
- Không có cơ sở, nền tảng căn bản: Dùng để chỉ việc thiếu hụt kiến thức nền tảng hoặc sự liên kết cần thiết trong một lĩnh vực nào đó.
Danh từ:
- Người bị cắt đứt quan hệ với nguồn gốc: Chỉ một cá nhân cụ thể rơi vào tình trạng "mất gốc".
Ví dụ sử dụng
Tính từ:
- Một bộ phận thanh niên sống ở nước ngoài lâu năm có nguy cơ bị mất gốc văn hóa.
- Học sinh học vẹt, không hiểu bản chất dễ dẫn đến tình trạng mất gốc kiến thức.
Danh từ:
- Hắn ta bị coi là một kẻ mất gốc, chối bỏ quá khứ của cha ông.
Các cách sử dụng nâng cao
"mất gốc ngôn ngữ": chỉ tình trạng không còn sử dụng thành thạo hoặc không hiểu biết sâu sắc về tiếng mẹ đẻ.
- Nhiều trẻ em sinh ra và lớn lên ở nước ngoài đối mặt với nguy cơ mất gốc ngôn ngữ.
"mất gốc bản sắc": chỉ sự đánh mất những đặc trưng văn hóa, phong tục riêng của cộng đồng hoặc dân tộc.
- Toàn cầu hóa đôi khi kéo theo hiện tượng mất gốc bản sắc ở một số vùng.
Biến thể và từ gần giống
- Lạc gốc (tính từ): có nghĩa tương tự, nhấn mạnh việc lạc lối, xa rời nguồn cội.
- Tha hương (tính từ/danh từ): sống ở nơi đất khách quê người, có thể dẫn đến hoặc gắn với cảm giác "mất gốc".
Từ đồng nghĩa
- Vong bản: quên đi hoặc làm mất đi cái gốc, bản chất (thường dùng trong văn chương, trang trọng).
- Xa rời cội nguồn: cụm từ diễn đạt ý tương tự.
Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan
(Không có cụm động từ đặc thù nào trực tiếp hình thành từ "mất gốc" do đây là một tính từ/danh từ ghép cố định.)
Thành ngữ liên quan
- "Cây có cội, nước có nguồn": Thành ngữ nhắc nhở về tầm quan trọng của nguồn gốc, cội rễ. Tình trạng "mất gốc" được coi là đi ngược lại đạo lý này.
- "Sống lâu lên lão làng": Thành ngữ nói về giá trị của gốc rễ, kinh nghiệm tích lũy lâu dài. Người "mất gốc" thường thiếu đi điều này.
-
Cắt đứt quan hệ với tổ tiên, nòi giống, cơ sở: Mấy tên mất gốc sống nhờ vào đế quốc Mỹ.