Định nghĩa

1. Động từ:
   • Bắt đầu nói, phát ngôn: Hành động cất lời, nói ra điều gì đó, thường là lần đầu tiên trong một cuộc trò chuyện hoặc tình huống cụ thể.
   • Lên tiếng, thốt ra lời: Dùng để chỉ việc ai đó quyết định nói, thường là về một vấn đề nào đó.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Nó ngồi im cả buổi, không mở miệng lấy một lời.
  • Chờ mãi đến cuối buổi họp, ông ấy mới mở miệng đóng góp ý kiến.
  • Đã nhận quà rồi thì đừng mở miệng chê bai nữa.

Các cách sử dụng nâng cao

• "mở miệng là...": thường dùng để diễn tả thói quen hoặc phản ứng thường xuyên khi nói, thường mang nghĩa tiêu cực như phàn nàn, đòi hỏi.
  • Anh ta mở miệng là kêu ca về công việc.
  • Đứa trẻ mở miệng là đòi mua đồ chơi.
• "không dám mở miệng": biểu thị sự sợ hãi, e ngại, không dám lên tiếng.
  • Trước mặt sếp, cô ấy không dám mở miệng phản đối.

Biến thể và từ gần giống

• Cất tiếng: Bắt đầu nói hoặc hát, trang trọng hơn một chút.
  • Sau một hồi im lặng, cô cất tiếng hỏi thăm.
• Lên tiếng: Phát biểu ý kiến, thường là về một vấn đề cần bày tỏ quan điểm.
  • Công chúng đã lên tiếng phản đối quyết định đó.

Từ đồng nghĩa

• Phát ngôn: Nói ra, thốt ra lời (từ Hán Việt, mang sắc thái trang trọng).
• Thốt lời: Nói ra (thường dùng trong văn chương).

Từ trái nghĩa

• Im miệng: Giữ im lặng, không nói.
• Câm miệng: Ngừng nói (mang sắc thái ra lệnh, thô lỗ).

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• Ăn trước mở miệng ra sau: Nhận lợi ích trước thì khó mà có thể phê phán, chê bai sau đó.
• Mở miệng mắc quai: Nói ra là gặp phải rắc rối, vướng vào chuyện không hay.

1. đgt. Nói ra điều gì: đã ăn rồi thì còn mở miệng với ai được mở miệng là phàn nàn, kêu ca.