Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Số thứ nhất trong dãy số tự nhiên, biểu thị số lượng đơn vị: Dùng để chỉ số lượng là 1, đứng trước danh từ đếm được.
   • Duy nhất, không thể phân chia: Chỉ sự thống nhất, toàn vẹn của một sự vật, khái niệm.
   • Giống nhau, đồng nhất: Chỉ sự giống nhau hoặc cùng một bản chất.

2. Phó từ:

   • Mỗi lần, mỗi tập hợp: Dùng để phân chia số lượng thành từng nhóm, từng đơn vị một.

3. Danh từ:

   • Cái hợp thành một khối thống nhất: Chỉ một thực thể hoàn chỉnh, không tách rời.
   • Điều duy nhất, chân lý tối cao: Chỉ sự vật, hiện tượng hoặc chân lý độc nhất vô nhị.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Mỗi sáng tôi ăn một bát phở. (Chỉ số lượng một bát.)
  • Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một. (Chỉ sự thống nhất, toàn vẹn.)
  • Hai anh em có một lòng. (Chỉ sự đồng lòng, giống nhau.)

• Phó từ:

  • Uống thuốc hai viên một. (Chỉ cách uống mỗi lần hai viên.)
  • Buộc sách thành từng bó, năm quyển một. (Chỉ cách chia thành từng bó năm quyển.)

• Danh từ:

  • Sự đoàn kết tạo nên một vững chắc. (Chỉ một khối thống nhất.)
  • Chân lý chỉ là một. (Chỉ điều duy nhất đúng.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "một chín một mười": Gần như tương đương, không khác nhau là mấy.
  • Hai phương án này một chín một mười, khó chọn lắm.
• "một lòng một dạ": Một lòng trung thành, kiên định.
  • Anh ấy một lòng một dạ phục vụ nhân dân.
• "một sớm một chiều" (thường dùng trong câu phủ định): Chỉ một thời gian rất ngắn.
  • Thành công không thể có được một sớm một chiều.

Biến thể và từ gần giống

• Mỗi (đại từ, tính từ): Từng cái, từng người trong một tập hợp.
  • Mỗi người một ý.
• Nhất (tính từ): Thứ hạng đầu tiên, số một.
  • Anh ấy là người chạy nhất cuộc thi.
• Đơn (tính từ): Chỉ có một, riêng lẻ.
  • Anh sống trong căn phòng đơn.

Từ đồng nghĩa

• Mốt (từ cổ, ít dùng): Một.
• Độc nhất: Có một không hai, duy nhất.
• Đồng nhất: Giống nhau, cùng một loại.

Các cụm từ liên quan

• Từng... một: Lần lượt từng cái.
  • Các em học sinh lên nhận phần thưởng từng người một.
• Một... một...: Diễn tả hai sự vật, hành động song song hoặc tương phản.
  • Trời một lúc một mưa. (Trời lúc mưa lúc tạnh.)

Thành ngữ liên quan

• Một nắng hai sương: Vất vả, cực khổ lao động.
  • Công lao một nắng hai sương của cha mẹ thật to lớn.
• Một cổ hai tròng: Chịu hai áp lực, hai sự bóc lột cùng lúc.
• Một công đôi việc: Một hành động đạt được hai mục đích.
• Một trời một vực: Khác xa nhau hoàn toàn.

1. I. t. Bằng số thứ nhất trong loạt số nguyên tự nhiên và biểu thị đơn vị: Mỗi sáng ăn một bát phở. II. ph. Mỗi lần, mỗi tập hợp: Uống hai viên một; Buộc sách làm nhiều bó, năm quyển một. III. d. 1. Cái hợp thành một khối không thể phân chia: Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một (Hồ Chí Minh). 2. Điều duy nhất, không thể có cái tương đương: Chân lý chỉ là một.