nền móng
Định nghĩa
- Danh từ:
- Phần đất đá, bê tông đã được gia cố, xử lý kỹ thuật để làm chỗ đặt chân cho một công trình xây dựng: Chỉ phần cấu trúc nằm dưới cùng, chịu toàn bộ tải trọng của ngôi nhà, tòa nhà hay công trình.
- Yếu tố cơ bản, cốt lõi làm cơ sở vững chắc cho sự hình thành, tồn tại và phát triển của một hệ thống, tổ chức, kiến thức hay sự nghiệp: Chỉ nguyên tắc, điều kiện hoặc nguồn lực ban đầu thiết yếu.
Ví dụ sử dụng
- Nghĩa cụ thể (công trình xây dựng):
- Công nhân đang đào đất để đổ nền móng cho tòa nhà mới.
- Ngôi nhà bị nghiêng vì nền móng không vững chắc.
- Nghĩa trừu tượng (cơ sở, nền tảng):
- Giáo dục tiểu học là nền móng của cả hệ thống giáo dục quốc dân.
- Hòa bình và ổn định là nền móng để phát triển kinh tế.
Các cách sử dụng nâng cao
- "Đặt nền móng": Khởi đầu, tạo dựng cơ sở ban đầu cho một sự nghiệp, tổ chức hoặc lĩnh vực nào đó.
- Các nhà khoa học tiên phong đã đặt nền móng cho ngành công nghệ sinh học.
- "Có nền móng vững chắc": Có cơ sở, kiến thức hoặc điều kiện ban đầu rất tốt, đảm bảo cho sự phát triển lâu dài.
- Anh ấy có nền móng ngoại ngữ vững chắc nên học lên cao rất dễ dàng.
Biến thể và từ liên quan
- Nền tảng (danh từ): Từ gần nghĩa, thường dùng cho nghĩa trừu tượng (cơ sở lý thuyết, nguyên tắc cơ bản). Ví dụ:
- Móng (danh từ): Thường dùng độc lập với nghĩa cụ thể là phần chân đỡ công trình. Ví dụ:
- Cơ sở (danh từ): Từ rộng nghĩa hơn, chỉ điểm xuất phát, nơi làm việc hoặc điều kiện cần thiết ban đầu.
Từ đồng nghĩa
- Nghĩa cụ thể: Móng, chân đế, móng nhà.
- Nghĩa trừu tượng: Nền tảng, cơ sở, căn bản, nền tảng.
Thành ngữ, cụm từ cố định
- "Vững như bàn thạch" (Thành ngữ so sánh): Thường dùng để ví sự vững chắc của nền móng hoặc thế lực.
- Liên minh của họ vững như bàn thạch.
- "Xây nhà phải lo xây nền" (Tục ngữ): Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuẩn bị cơ sở, nền tảng kỹ lưỡng ngay từ đầu cho mọi việc.
-
dt. 1. Phần đất đã gia cố để xây nhà. 2. Phần làm cơ sở vững chắc để phát triển những cái khác: Phát triển kinh tế để làm nền móng nâng cao đời sống.
