Định nghĩa

1. Trạng từ:
   • Rồi ra, cuối cùng, kết cục thì: Từ dùng để chỉ một kết quả, một sự việc xảy ra sau cùng, thường là sau một quá trình hoặc sau khi đã xem xét mọi khả năng. Nó diễn tả ý "đến lúc đó thì", "hóa ra là".
   • Nếu mà, giá như, phòng khi: (Nghĩa cổ, ít dùng hiện đại) Dùng trong cách nói giả định, biểu thị một khả năng có thể xảy ra trong tương lai.

Ví dụ sử dụng

• Trạng từ (nghĩa chính: rồi ra, cuối cùng):

  • Cứ kiên trì, nữa khi thành công. (Cứ kiên trì, rồi ra sẽ thành công.)
  • Anh ấy nói không đi, nhưng nữa khi lại thay đổi ý kiến. (Anh ấy nói không đi, nhưng cuối cùng lại thay đổi ý kiến.)
  • "Nữa khi dông tố phũ phàng, Thiệt riêng đấy cũng lại càng cực đây" (Truyện Kiều). (Rồi ra khi giông tố phũ phàng ập đến, cái riêng tư ấy lại càng thêm khốn khổ.)

• Trạng từ (nghĩa cổ: nếu mà, phòng khi):

  • Chuẩn bị kỹ càng đi, nữa khi có chuyện không hay. (Hãy chuẩn bị kỹ càng đi, phòng khi có chuyện không hay.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Nữa khi... thì...": Cấu trúc giả định, diễn tả một tình huống có thể xảy ra và kết quả của nó.

  • Nữa khi trời mưa thì chúng ta sẽ hoãn cuộc hẹn. (Nếu chẳng may trời mưa thì chúng ta sẽ hoãn cuộc hẹn.)

• Dùng trong văn chương cổ điển, thơ ca để diễn tả sự tiên liệu hoặc một kết cục mang tính dự báo, thường gắn với những sự việc không mong muốn.

Biến thể và từ gần giống

• Nữa rồi: (Từ cũ, đồng nghĩa) Cũng có nghĩa là rồi ra, cuối cùng.

  • Cứ chờ xem, nữa rồi mọi chuyện sẽ sáng tỏ. (Cứ chờ xem, rồi ra mọi chuyện sẽ sáng tỏ.)

• Rốt cuộc: Kết cục là, cuối cùng thì (nghĩa tương đương hiện đại).

• Hóa ra: Thì ra là, kết quả thực tế khác với suy nghĩ ban đầu.
• Đến lúc đó: Cụm từ chỉ thời điểm trong tương lai khi sự việc xảy ra.

Từ đồng nghĩa

• Rồi ra: Chỉ kết quả sau cùng.
• Cuối cùng: Ở điểm kết thúc của một quá trình.
• Kết cục thì: Nói về kết quả sau cùng của một sự việc.
• Phòng khi: (Đối với nghĩa cổ) Để đề phòng trường hợp.

Lưu ý sử dụng

• "Nữa khi" là một từ có tính chất văn chương, cổ điển. Trong giao tiếp hiện đại, người ta thường dùng các từ như rốt cuộc, cuối cùng, hóa ra thay thế.
• Khi dùng với nghĩa giả định ("nếu mà"), đây là cách nói cũ, thường thấy trong ca dao, tục ngữ hoặc văn bản cổ. Trong tiếng Việt hiện đại, ta dùng phòng khi, nếu chẳng may, giá như.

1. Cg. Nữa rồi. Rồi ra: Nữa khi dông tố phũ phàng, Thiệt riêng đấy cũng lại càng cực đây (K).