Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Trạng thái mất đi sự linh hoạt, nhanh nhẹn của tinh thần, thường do bất ngờ, sợ hãi hoặc suy nghĩ quá mức về một điều gì đó: Diễn tả sự đờ đẫn, thiếu tập trung, phản ứng chậm chạp.
   • Trạng thíu thần, thiếu tỉnh táo, có vẻ như không nhận thức đầy đủ về những gì đang xảy ra xung quanh.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Nghe tin dữ, anh ấy đứng ngơ ngẫn một lúc lâu không nói được lời nào. (Diễn tả trạng thái bàng hoàng, sững sờ đến mức không phản ứng được.)
  • Cậu bé có vẻ ngơ ngẫn sau khi bị ngã. (Diễn tả vẻ mặt đờ đẫn, thiếu tỉnh táo sau một cú va chạm.)
  • Đừng có ngơ ngẫn thế, tập trung vào công việc đi! (Nhắc nhở ai đó đang ở trạng thái mơ màng, không tập trung.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng để nhấn mạnh mức độ: Có thể lặp lại thành "ngơ ngơ ngẫn ngẫn" để nhấn mạnh trạng thái đờ đẫn, mất phương hướng kéo dài.
  • Cả buổi sáng nó cứ ngơ ngơ ngẫn ngẫn, chẳng làm được việc gì ra hồn.
• Dùng trong văn chương, miêu tả: Thường dùng để miêu tả nội tâm nhân vật hoặc khung cảnh tâm trạng.
  • Ánh mắt ngơ ngẫn nhìn về phía chân trời xa.

Biến thể và từ gần giờng

• Ngẫn ngơ: Từ đồng nghĩa, cùng chỉ trạng thái mơ màng, đờ đẫn. Có thể dùng thay thế trong nhiều ngữ cảnh.
  • Anh ta ngẫn ngơ nhìn theo bóng người đi xa.
• Ngơ ngác: Có nét nghĩa gần, chỉ sự ngỡ ngàng, lạ lẫm trước một sự việc, khung cảnh mới, nhưng vẫn giữ được sự tỉnh táo hơn so với "ngơ ngẫn".
  • Cô bé nhìn ngơ ngác khắp căn phòng lạ.

Từ đồng nghĩa

• Đờ đẫn: Chỉ trạng thái trí óc trì trệ, phản ứng rất chậm chạp.
• Mơ màng: Chỉ trạng thái không tỉnh táo, như đang ở trong mơ.
• Sững sờ: Chỉ trạng thái bất ngờ, choáng váng đến mức đứng im, nhưng thường trong thời gian ngắn hơn.

Từ trái nghĩa

• Tỉnh táo: Ở trạng thái minh mẫn, nhận thức rõ ràng.
• Nhanh nhẹn: Hoạt bát, phản ứng nhanh.
• Linh hoạt: Nhanh nhạy, ứng biến tốt.

Lưu ý sử dụng

• Sắc thái: "Ngơ ngẫn" mang sắc thái biểu cảm mạnh, thường diễn tả một trạng thái tiêu cực (do sốc, mệt mỏi, chấn thương) hơn là trạng thái thư giãn thông thường.
• Ngữ cảnh: Thích hợp dùng trong văn nói và văn viết miêu tả. Ít dùng trong ngữ cảnh trang trọng, hành chính.
• Kết hợp: Thường đi kèm với các động từ chỉ trạng thái như "đứng", "ngồi", "nhìn", "có vẻ".