Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Người có vẻ bề ngoài đạo đức, lịch sự, cao thượng nhưng thực chất bên trong lại giả tạo, xấu xa, ti tiện: Chỉ một kẻ đạo đức giả, mượn danh nghĩa "quân tử" (người có nhân cách cao thượng) để che đậy bản chất thực sự của mình.
   • Kẻ giả nhân giả nghĩa: Người luôn tỏ ra tử tế, chính trực trước mặt người khác nhưng sau lưng lại hành động trái ngược.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Hắn ta luôn nói những lời hay ý đẹp trước đám đông, nhưng lại âm thầm hãm hại đồng nghiệp, đúng là một tên ngụy quân tử.
  • Trong lịch sử, không ít kẻ ngụy quân tử mượn danh nghĩa trung quân ái quốc để mưu cầu lợi ích cá nhân.

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng để phê phán sự giả tạo trong đạo đức và nhân cách: Từ này thường mang sắc thái mỉa mai, châm biếm mạnh mẽ, dùng để vạch trần bộ mặt thật của những kẻ đạo đức giả.
  • Lời nói ngọt ngào của hắn chỉ là lớp vỏ bọc cho một tâm địa ngụy quân tử.
• Dùng trong văn chương, báo chí phê bình: Thường xuất hiện trong các bài viết phân tích, bình luận xã hội hoặc tính cách nhân vật.
  • Nhân vật phản diện trong tiểu thuyết được xây dựng như một điển hình của loại ngụy quân tử thời hiện đại.

Biến thể và từ gần giạng

• Giả nhân giả nghĩa (thành ngữ): Có nghĩa tương tự, chỉ kẻ bề ngoài tỏ ra có nhân có nghĩa nhưng thực chất là giả dối.
• Đạo đức giả (danh từ/cụm danh từ): Chỉ chung những người có hành vi, lời nói đạo đức không đi đôi với suy nghĩ và bản chất thật.
• Khẩu Phật tâm xà (thành ngữ): Miệng nói lời từ bi như Phật nhưng lòng dạ độc ác như rắn, nhấn mạnh sự trái ngược giữa lời nói và tâm địa.

Từ đồng nghĩa

• Kẻ đạo đức giả
• Kẻ giả tạo
• Kẻ hai mặt

Từ trái nghĩa

• Chân quân tử: Người quân tử thực sự, có đức hạnh chân chính.
• Người chính trực: Người ngay thẳng, thật thà.
• Quân tử: Người có phẩm chất cao thượng, nhân cách đáng kính (nghĩa gốc, tích cực).

Thành ngữ liên quan

• "Mặt người dạ thú": Chỉ kẻ bề ngoài là con người nhưng bên trong có tâm địa thú vật, độc ác. Có điểm tương đồng trong việc chỉ sự giả tạo về bản chất.
• "Bề ngoài thơn thớt nói cười, mà trong nham hiểm giết người không dao": Câu ca dao miêu tả chân dung của những kẻ ngụy quân tử một cách sinh động.

1. Người quân tử giả mạo (cũ).