Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Hình thể ban đầu, vốn có: Chỉ hình dáng, trạng thái gốc, tự nhiên của một sự vật, con người trước khi bị thay đổi, che giấu hoặc cải trang.
   • Bản chất thật, đặc biệt là bản chất xấu xa: Thường dùng với nghĩa tiêu cực để chỉ bản chất thực sự, thường là tệ hại, gian trá, vốn bị che đậy và nay lộ ra.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Sau trận lũ, ngôi làng hiện ra nguyên hình với những ngôi nhà đổ nát. (Hình ảnh thực tế, không còn bị che khuất bởi cảnh vật thường ngày.)
  • Ban đầu anh ta tỏ ra rất lịch sự, nhưng dần dần đã lộ nguyên hình là một kẻ thô lỗ. (Bản chất thật sự xấu xa đã bị lộ ra.)
  • Con ma trong truyện cổ tích cuối cùng cũng hiện nguyên hình là một con cáo già. (Lộ ra hình dáng thật vốn bị phép thuật che giấu.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "lộ nguyên hình": Thành ngữ phổ biến, chỉ việc để lộ bản chất thật (thường là xấu) hoặc hình dáng thật ra bên ngoài.
  • Khi gặp khó khăn, hắn đã lộ nguyên hình là một kẻ hèn nhát.
• "hiện nguyên hình": Tương tự "lộ nguyên hình", thường dùng khi một thứ gì đó bất ngờ hoặc tự nhiên thể hiện hình dáng/bản chất thật.
  • Lớp vỏ bọc hào nhoáng bong ra, công ty lừa đảo ấy đã hiện nguyên hình trước pháp luật.

Biến thể và từ gần giống

• Bản chất: (Danh từ) Tính chất vốn có bên trong, có thể dùng cho cả nghĩa tốt và xấu, trong khi "nguyên hình" thường nghiêng về nghĩa xấu khi nói về con người.
• Chân tướng: (Danh từ) Bộ mặt thật, sự thật (về một vụ việc, con người). Gần nghĩa với "nguyên hình" nhưng thường dùng trong ngữ cảnh điều tra, phát hiện sự thật.
• Hình hài nguyên thủy: (Cụm danh từ) Chỉ hình dáng ban đầu, gốc (thường dùng cho sự vật, hiện vật).

Từ đồng nghĩa

• Bộ mặt thật: Chỉ bản chất thật sự, thường là xấu, bị lộ ra.
• Bản lai diện mục: (Từ Hán Việt, ít dùng) Chỉ dung mạo, bản chất vốn có từ ban đầu.

Thành ngữ liên quan

• "Treo đầu dê, bán thịt chó": Chỉ hành vi lừa dối, bề ngoài giả tạo khác với bản chất bên trong. Có liên hệ với ý nghĩa "che giấu nguyên hình".
• "Lột mặt nạ": Hành động vạch trần, làm lộ rõ bản chất thật xấu xa của ai đó. Rất gần nghĩa với "lộ nguyên hình".

1. Hình thể vốn có.
2. Bản chất xấu xa vốn thực có: Lộ rõ nguyên hình.