Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Từ ngữ tao nhã, lịch sự: "nhã ngữ" chỉ cách diễn đạt một sự việc, thường là tiêu cực hoặc tế nhị, bằng những từ ngữ trang nhã, lịch sự và dễ nghe hơn để tránh gây khó chịu hoặc thô tục.
   • Từ ngữ thay thế có tính chất nói giảm nói tránh: Đây là một biện pháp tu từ, dùng một từ hoặc cụm từ nhẹ nhàng, đẹp đẽ hơn để thay thế cho cách nói trực tiếp, thô ráp hoặc gây sốc.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Thay vì nói "ông ấy đã chết", người ta dùng nhã ngữ "ông ấy đã qua đời". (Trong câu này, "qua đời" là nhã ngữ của "chết".)
  • Trong văn hóa giao tiếp, việc sử dụng nhã ngữ thể hiện sự tôn trọng và tế nhị với người đối diện.
  • "Khiếm thị" là một nhã ngữ thay cho từ "mù".

Các cách sử dụng nâng cao

• Sử dụng trong văn chương và diễn văn trang trọng: "Nhã ngữ" thường xuất hiện trong các tác phẩm văn học, bài phát biểu hoặc văn bản hành chính để tăng tính trang trọng và lịch sự.

  • Nhà văn đã khéo léo sử dụng nhã ngữ khi miêu tả cảnh nghèo khó, tránh gây cảm giác nặng nề cho người đọc.

• Sử dụng trong giao tiếp xã hội: Đây là một phần quan trọng của phép lịch sự trong ngôn ngữ, giúp giao tiếp trở nên hài hòa và tinh tế.

  • Khi nhận xét về khuyết điểm, anh ấy luôn cố gắng tìm những nhã ngữ phù hợp để không làm mất lòng đồng nghiệp.

Biến thể và từ liên quan

• Nói giảm nói tránh: Đây là tên gọi của biện pháp tu từ mà "nhã ngữ" là công cụ thực hiện. "Nói giảm nói tránh" là dùng cách diễn đạt nhẹ nhàng hơn.
• Uyển ngữ: Một từ đồng nghĩa, cũng chỉ lối nói vòng, nhẹ nhàng để thay thế cho lối nói thẳng, gây khó chịu.
• Nhã dụ: Một từ đồng nghĩa khác với "nhã ngữ", cùng chỉ cách nói trang nhã, lịch sự.

Từ đồng nghĩa

• Uyển ngữ: Từ ngữ nói vòng, nói giảm.
• Lời nói hoa mỹ: Cách nói trau chuốt, đẹp đẽ (đôi khi mang hàm ý không thật lòng).
• Từ ngữ tao nhã: Cụm từ mô tả tính chất của "nhã ngữ".

Từ trái nghĩa

• Thô tục: Từ ngữ thô lỗ, thiếu văn hóa.
• Trực ngữ: Lời nói thẳng thừng, không che đậy.
• Tục ngữ: Ở đây với nghĩa là lời lẽ thông tục, không trang trọng (khác với "tục ngữ" là thể loại văn học dân gian).

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Nói bóng nói gió: Nói vòng vo, ám chỉ, không nói thẳng (có thể chứa đựng nhã ngữ).
• Lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau: Câu tục ngữ khuyên nên lựa chọn lời nói, trong đó có việc sử dụng nhã ngữ phù hợp.

1. Nh. Nhã dụ.