Định nghĩa

1. Thành ngữ (danh từ):
   • Hồn phách của hoa mai và hoa quế: Một thành ngữ văn học cổ, dùng để chỉ vẻ đẹp thanh cao, tinh khiết và phẩm chất quý giá của con người, ví như hương thơm và tinh thần của những loài hoa quý.
   • Tinh thần, khí chất cao quý: Thường dùng để ca ngợi phẩm hạnh, tâm hồn trong sáng, thuần khiết của một người, đặc biệt là người phụ nữ.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Người con gái ấy có một vẻ đẹp dịu dàng, thanh thoát, thật xứng với bốn chữ "phách quế hồn mai". (Người con gái ấy có một vẻ đẹp dịu dàng, thanh thoát, thật xứng với bốn chữ "phách quế hồn mai".)
  • Thơ ông toát lên một cốt cách "phách quế hồn mai", khiến người đọc cảm thấy thanh thản. (Thơ ông toát lên một cốt cách "phách quế hồn mai", khiến người đọc cảm thấy thanh thản.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong văn chương, thơ ca cổ điển: Thành ngữ này chủ yếu xuất hiện trong các tác phẩm văn học cổ, thơ Đường luật hoặc văn tế, nhằm tôn vinh vẻ đẹp tinh thần.
  • Trong bài văn tế, cụ đã dùng hình ảnh "phách quế hồn mai" để ngợi ca đức hạnh của người quá cố.
• Dùng với ý nghĩa ẩn dụ, biểu tượng: "Quế" và "mai" không chỉ là tên hoa mà còn là biểu tượng cho sự thuần khiết, mạnh mẽ và thanh cao.
  • Bà ấy sống một cuộc đời giản dị mà cao quý, như thể "phách quế hồn mai" đã ngấm vào từng hành động.

Biến thể và từ gần giống

• Quế phách mai hồn: Đây là dạng gốc Hán Việt của thành ngữ, có trật tự từ khác ("quế phách", "mai hồn") nhưng ý nghĩa hoàn toàn tương đồng với "phách quế hồn mai".
• Mai cốt cách, tuyết tinh thần: Một thành ngữ khác cùng chủ đề, dùng để ví von vẻ đẹp tâm hồn trong trắng, thanh khiết (cốt cách như hoa mai, tinh thần như tuyết).
• Ngọc thế mai hình: Chỉ vẻ đẹp hình thể và phẩm chất quý giá (thế ngọc, hình mai).

Từ đồng nghĩa

• Thanh cao: Trong sáng và cao quý.
• Thuần khiết: Trong trắng, không vướng bụi trần.
• Tuyết sương: Chỉ sự trong trắng, tinh khiết (như tuyết, như sương).

Thành ngữ liên quan

• "Người trang điểm bằng phấn son, ta điểm trang bằng quế với mai": Câu nói thể hiện quan niệm về vẻ đẹp tâm hồn, đạo đức (quế, mai) cao quý hơn vẻ đẹp hình thức phù phiếm (phấn son).
• "Gió đưa cành trúc la đà, tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương. Mịt mù khói tỏa ngàn sương, nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ": Một bài thơ cổ tả cảnh Hà Nội, trong đó tinh thần thanh cao ("nhịp chày Yên Thái") có thể được liên tưởng đến chất "phách quế hồn mai" của đất và người.

1. Do chữ quế phách mai hồn. Hai chữ "quế mai" ở đây dùng cho đẹp lời văn