Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Sự phân biệt giữa điều đúng và điều sai, giữa lẽ phải và lẽ trái: "phải quấy" dùng để chỉ khái niệm về tính đúng đắn và sai trái, về tiêu chuẩn đạo đức trong hành vi và ứng xử.
   • Lẽ phải và lẽ trái: Chỉ hai mặt đối lập trong việc đánh giá một sự việc, hành động theo chuẩn mực xã hội.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Người lớn cần dạy trẻ nhỏ biết phân biệt phải quấy. (Người lớn cần dạy trẻ nhỏ biết phân biệt đúng sai.)
  • Trong cuộc tranh cãi, anh ấy luôn đứng về phía lẽ phải quấy. (Trong cuộc tranh cãi, anh ấy luôn đứng về phía lẽ phải.)
  • Câu chuyện ấy rất rõ ràng phải quấy. (Câu chuyện ấy rất rõ ràng về mặt đúng sai.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "nói phải quấy": khuyên bảo, phân tích cho người khác hiểu về lẽ đúng sai trong một vấn đề.

  • Bố mẹ nói phải quấy mãi nó mới chịu nghe. (Bố mẹ khuyên bảo phân tích đúng sai mãi nó mới chịu nghe.)

• "phải quấy đâu còn có đó": thành ngữ ý nói sự phân minh rõ ràng giữa đúng và sai, không thể nhập nhằng.

  • Việc này phải quấy đâu còn có đó, không thể bàn cãi. (Việc này đúng sai rõ ràng, không thể bàn cãi.)

Biến thể và từ gần giống

• Phải trái (danh từ): Từ đồng nghĩa, cùng chỉ khái niệm về điều đúng và điều sai, lẽ phải và lẽ trái.

  • Anh ta là người rõ ràng trong chuyện phải trái. (Anh ta là người rõ ràng trong chuyện đúng sai.)

• Đúng sai (danh từ): Từ gần nghĩa, nhấn mạnh vào tính chất đúng hoặc sai của sự việc, có thể ít hàm chứa ý nghĩa đạo đức hơn "phải quấy".

  • Bài toán này chỉ cần xét đúng sai. (Bài toán này chỉ cần xét đúng hay sai.)

Từ đồng nghĩa

• Công lý: lẽ phải, sự công bằng (thường mang tính trang trọng và rộng hơn).
• Lẽ phải: điều đúng đắn, chân lý (thường chỉ riêng mặt tích cực).

Thành ngữ liên quan

• Phân minh phải trái: phân biệt rõ ràng đâu là đúng, đâu là sai.

  • Một thẩm phán phải biết phân minh phải trái. (Một thẩm phán phải biết phân biệt rõ ràng đúng sai.)

• Lưng chừng phải quấy: ở trạng thái nửa vời, không rõ ràng là đúng hay sai.

  • Lập trường của anh ta cứ lưng chừng phải quấy. (Lập trường của anh ta cứ nửa vời, không rõ đúng sai.)

1. tt., đphg Phải trái, đúng sai: Nói phải quấy cho nó nghe Phải quấy đâu còn có đó.