Định nghĩa

1. Danh từ (lý):
   • Hạt cơ bản, mang điện tích dương, có mặt trong hạt nhân của tất cả các nguyên tử: Prô-tôn là một trong những thành phần cấu tạo nên hạt nhân nguyên tử, cùng với nơ-tron. Số lượng prô-tôn trong hạt nhân quyết định nguyên tố hóa học của nguyên tử đó.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Hạt nhân của nguyên tử hy-đrô thông thường chỉ chứa một prô-tôn.
  • Số prô-tôn trong hạt nhân chính là số hiệu nguyên tử của một nguyên tố.
  • Prô-tôn và nơ-tron liên kết với nhau bởi lực hạt nhân mạnh.

Các cách sử dụng nâng cao

• "chùm prô-tôn": một tập hợp các hạt prô-tôn được gia tốc và di chuyển cùng hướng, thường dùng trong nghiên cứu vật lý hạt hoặc y học (như xạ trị).

  • Máy gia tốc hạt lớn LHC sử dụng chùm prô-tôn năng lượng cao để thực hiện các thí nghiệm.

• "prô-tôn tự do": prô-tôn tồn tại độc lập, không nằm trong hạt nhân nguyên tử, ví dụ như ion H⁺ trong dung dịch axit.

  • Trong dung dịch axit clohiđric, có các prô-tôn tự do (ion H⁺).

Biến thể và từ gần giống

• Nơ-tron (danh từ): Hạt cơ bản trong hạt nhân nguyên tử, không mang điện tích.
• Ê-lec-trôn (danh từ): Hạt cơ bản mang điện tích âm, chuyển động xung quanh hạt nhân nguyên tử.
• Hađron (danh từ): Họ các hạt cơ bản cấu tạo từ quark, bao gồm prô-tôn và nơ-tron.

Từ đồng nghĩa

• Hạt nhân hy-đrô (khi đề cập đến ion H⁺): Trong nhiều ngữ cảnh hóa học, "prô-tôn" đồng nghĩa với ion hy-đrô (H⁺).

Các cụm từ liên quan

• Số prô-tôn: Chỉ số lượng hạt prô-tôn trong hạt nhân, đặc trưng cho một nguyên tố.

  • Nguyên tố vàng có số prô-tôn là 79.

• Khối lượng của prô-tôn: Đại lượng vật lý đặc trưng cho prô-tôn, xấp xỉ 1.6726 × 10⁻²⁷ kg.

  • Khối lượng của prô-tôn lớn hơn khoảng 1836 lần khối lượng của ê-lec-trôn.

Thành ngữ/Khái niệm liên quan

• Đơn vị khối lượng nguyên tử (u): Một đơn vị đo khối lượng trong vật lý hạt nhân, được định nghĩa bằng 1/12 khối lượng của nguyên tử cacbon-12, xấp xỉ bằng khối lượng của một prô-tôn hoặc nơ-tron.
• Lực đẩy Culông: Lực điện đẩy giữa các prô-tôn trong hạt nhân do chúng cùng mang điện tích dương.

1. (lý) d. Hạt cơ bản, mang điện dương, có trong tất cả các hạt nguyên tử: Hạt nhân hy-đrô là một prô-tôn.