sàn sạn

Thân thiện

Bột mì này hơi sàn sạn khi sờ vào.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có chứa một ít sạn, hơi có sạn: Dùng để miêu tả trạng thái của một chất bột, vật liệu rời, hoặc thực phẩm khi trong đó lẫn những hạt nhỏ, cứng (sạn) gây cảm giác không mịn khi chạm vào hoặc ăn phải.
   • Không được mịn màng, hoàn toàn: (Nghĩa mở rộng) Có thể dùng để ví von về một điều gì đó còn vướng chút trở ngại nhỏ, chưa thật suôn sẻ.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Bột gạo xay chưa kỹ nên vẫn còn sàn sạn. (Gạo xay chưa kỹ nên bột vẫn còn hơi có sạn.)
  • Món cháo này ăn sàn sạn, có lẽ vo gạo chưa sạch. (Món cháo này ăn thấy hơi có sạn, có lẽ do vo gạo chưa sạch.)
  • Công việc tiến hành sàn sạn vì còn một vài vướng mắc nhỏ. (Công việc tiến hành chưa thật suôn sẻ vì còn một vài trở ngại nhỏ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong văn chương, miêu tả: Thường dùng để tả thực trạng thái của sự vật, đôi khi dùng với nghĩa bóng.
  • Giọng nói của ông ấy khàn khàn, sàn sạn như có cát bên trong. (Giọng nói của ông ấy khàn khàn, thô ráp như có cát bên trong.)
• Ý nghĩa biểu cảm: Từ này thường mang sắc thái hơi tiêu cực, diễn tả sự không hoàn hảo, không tinh khiết hoặc có chút khó chịu.

Biến thể và từ liên quan

• Sạn (danh từ): Hạt nhỏ, cứng như đá, sỏi nhỏ lẫn trong gạo, cát, hoặc vật liệu khác.
  • Nhặt sạn trong gạo trước khi nấu cơm.
• Lợn cợn (tính từ): Có những hạt, mảnh nhỏ lẫn trong chất lỏng, gây cảm giác không trong, không mịn. (Gần nghĩa nhưng dùng cho chất lỏng).
  • Nước lọc còn lợn cợn cặn.

Từ đồng nghĩa

• Có sạn: Trực tiếp chỉ việc có lẫn sạn.
• Không mịn: Nhấn mạnh vào đặc tính bề mặt hoặc kết cấu.
• Thô (trong một số ngữ cảnh): Có thể dùng để chỉ tính chất chưa tinh, chưa được xử lý kỹ.

Từ trái nghĩa

• Mịn: Trơn láng, không có vật thể lạ.
• Nhuyễn: Rất mịn, đã được nghiền kỹ.
• Sạch sẽ: Không lẫn tạp chất.

Lưu ý sử dụng

• Phạm vi sử dụng: Từ "sàn sạn" chủ yếu dùng trong văn nói và văn viết miêu tả. Đây là một từ láy (từ tượng thanh/tượng hình) tạo cảm giác về âm thanh hoặc cảm giác khi chạm vào vật có sạn.
• Mức độ: "Sàn sạn" diễn tả mức độ nhẹ, "hơi có sạn", chứ không phải là nhiều sạn. Nếu có nhiều sạn, người ta sẽ dùng cách nói mạnh hơn như "nhiều sạn", "đầy sạn".

Học thuật

1. Hơi có sạn: Bột sàn sạn.