sơn hà
Định nghĩa
- Danh từ:
- Núi sông: Chỉ cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, gồm núi non và sông ngòi, tạo nên bộ mặt địa lý của một vùng đất.
- Đất nước, tổ quốc (từ cũ): Một từ Hán Việt cổ, dùng để chỉ đất nước, quốc gia, mang sắc thái trang trọng, văn chương và thường gặp trong văn học cổ điển hoặc ngữ cảnh lịch sử.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Sơn hà gấm vóc của Tổ quốc luôn in sâu trong tim mỗi người dân. (Cảnh sắc non sông gấm vóc của Tổ quốc luôn in sâu trong tim mỗi người dân.)
- Trong thơ ca trung đại, hình ảnh sơn hà thường tượng trưng cho giang sơn, xã tắc. (Trong thơ ca trung đại, hình ảnh sơn hà thường tượng trưng cho giang sơn, xã tắc.)
Các cách sử dụng nâng cao
"Sơn hà xã tắc": Một thành ngữ cổ, kết hợp "sơn hà" (núi sông) với "xã tắc" (xã tắc, đất nước), nhấn mạnh đến cơ đồ, giang sơn của một quốc gia.
- Vua quan có trách nhiệm gìn giữ sơn hà xã tắc. (Vua quan có trách nhiệm gìn giữ giang sơn đất nước.)
"Sơn hà cẩm tú": Cụm từ văn chương, ví đất nước như một tấm gấm thêu đẹp đẽ, tươi tốt.
- Non sông ta đẹp như một bức tranh sơn hà cẩm tú. (Non sông ta đẹp như một bức tranh gấm vóc.)
Biến thể và từ gần giống
- Giang sơn (danh từ): Từ đồng nghĩa, cũng chỉ đất nước, tổ quốc, được dùng phổ biến hơn trong cả ngữ cảnh hiện đại và cổ điển.
- Non sông (danh từ): Từ thuần Việt, nghĩa tương đương, chỉ đất nước, quê hương.
- Tổ quốc (danh từ): Từ chỉ đất nước, nơi mình sinh ra và gắn bó, mang sắc thái thiêng liêng, tình cảm.
Từ đồng nghĩa
- Đất nước: Quốc gia, lãnh thổ.
- Quốc gia: Một vùng lãnh thổ có chủ quyền.
- Núi sông: (Nghĩa gốc) Chỉ cảnh quan tự nhiên.
Lưu ý sử dụng
- Sắc thái: "Sơn hà" là một từ Hán Việt cổ, mang tính chất văn chương, trang trọng và hơi cổ kính. Trong giao tiếp hàng ngày hiện đại, người ta thường dùng các từ như "đất nước", "Tổ quốc", "non sông" hoặc "giang sơn" nhiều hơn.
- Ngữ cảnh: Từ này thích hợp dùng trong văn viết trang trọng, thơ ca, các bài diễn văn mang tính lịch sử hoặc khi muốn tạo không khí hoài cổ, uy nghiêm.
-
d. 1. Núi sông. 2. Đất nước (cũ): Bảo vệ sơn hà.
