Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Hiện tượng thời tiết có nhiều hạt nước nhỏ li ti lơ lửng trong không khí, làm giảm tầm nhìn: "sa mù" là một lớp mây thấp nằm sát mặt đất, thường xuất hiện vào sáng sớm hoặc chiều tối, khiến cảnh vật mờ ảo.
   • Tình trạng mơ hồ, không rõ ràng, thiếu sáng suốt (nghĩa bóng): "sa mù" còn được dùng để ví von cho trạng thái tinh thần, nhận thức hoặc một vấn đề nào đó không minh mẫn, lờ mờ.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (nghĩa đen):

  • Sáng sớm, sa mù phủ kín cánh đồng, tầm nhìn chỉ còn vài chục mét.
  • Tài xế phải lái xe thật chậm vì sa mù dày đặc trên đèo.

• Danh từ (nghĩa bóng):

  • Sau cú sốc tinh thần, tâm trí anh ta chìm trong một lớp sa mù, không thể suy nghĩ thấu đáo.
  • Những thông tin mâu thuẫn đã tạo ra một lớp sa mù che khuất sự thật vụ việc.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Lạc vào sa mù": rơi vào trạng thái mơ hồ, lúng túng, không tìm được lối ra hoặc phương hướng giải quyết (thường dùng với nghĩa bóng).

  • Với quá nhiều giả thuyết, các nhà điều tra dường như đang lạc vào sa mù.

• "Xua tan sa mù": làm cho trở nên sáng tỏ, minh bạch (thường dùng với nghĩa bóng).

  • Bản báo cáo chi tiết cuối cùng đã xua tan lớp sa mù của những nghi ngờ.

Biến thể và từ gần giống

• Sương mù (danh từ): từ đồng nghĩa, chỉ cùng hiện tượng thời tiết. "Sương mù" thông dụng hơn trong khẩu ngữ.
• Mù sương (danh từ/cụm danh từ): cách nói khác của sương mù, mang tính chất văn chương hơn.
• Mù mịt (tính từ): diễn tả trạng thái dày đặc của sương mù hoặc sự mơ hồ, không rõ ràng (nghĩa bóng).
• Ảo ảnh (danh từ): hình ảnh không có thực, thường do ảo giác hoặc hiện tượng khúc xạ ánh sáng; khác với "sa mù" là hiện tượng có thực.

Từ đồng nghĩa

• Sương mù (nghĩa đen).
• Mơ hồ, lờ mờ, mập mờ (nghĩa bóng).

Các cụm từ liên quan

• Sa mù chiến thuật (cụm danh từ): thuật ngữ quân sự, chỉ việc sử dụng khói hoặc các biện pháp khác để che mắt đối phương, ngăn cản tầm quan sát. (Lưu ý: Đây là một cụm từ cố định, "sa mù" trong cụm này vẫn giữ nghĩa gốc là sự che khuất tầm nhìn).
  • Đơn vị sử dụng sa mù chiến thuật để tiếp cận mục tiêu.

Thành ngữ liên quan

• Mù mờ như chó ăn vụng bột (thành ngữ): chỉ trạng thái lúng túng, ngơ ngác vì không hiểu chuyện gì đang xảy ra, có thể liên tưởng đến cảm giác "sa mù" về mặt nhận thức.
• Sương sa khói tỏa (thành ngữ/cụm từ văn chương): miêu tả cảnh vật mờ ảo, thơ mộng, có yếu tố của sương ("sa") và khói.